{"book":"adl0965","page":401,"text":"فصل هشتم\nداخله و خارجه مطلع میسازد و نیز بجهت آنکه خیانت و اسباب چینی دشمنان مرا منکشف مینماید خیلی محل\nاعتقاد من میباشد و وسیله دیگر بهتر ازین برای دانستن خیالات و حرکات دول همسایه و دوست را\nاز دشمن تشخیص دادن در دست نمیباشد بسا عدت اداره مذکور در باب تمام محاوراتی که بادول همسایه\nدارم دقت و مواظبت مینمایم و اطلاعاتی که در این باب بمن میدهند در دفتر خانه دارالانشاء من\nضبط میشود پسرم نیز باید کتاب انوار سهیلی را با کمال وقت مطالعه نماید مطالعه کتاب مذکور بانضمام\nقدری فهم و احتیاط برای او خیلی مفید خواهد بود ولی بجهت فهمیدن خیالات و مقاصد تمام دول همسایه\nو بجهت دانستن فرق بین دوست و دشمن علاوه براداره اخبار یه و مطالعه نوشته جات کتاب مذکور\nفوق تفکر و ملاحظه زیادی هم لازم ست اگر شخص کتب دنیا را مطالعه نماید آدم سیاسی دان پخته وزرنگی\nنخواهد شد مطالعه مذکور با عدم قابلیت فطرتی همان نتیجه را خواهد داشت که در حکایت ذیل مذکور میشود و\nآن حکایت انیست که پادشاهی پسر خود را یکی از منجین ماهر سپرد که او را تعلیم نماید و باو گفت هرچه\nاولیا ر سایر شاگردان بتومیدهند من بیشتر میدهم بشرط آنکه پسرم را بیشتر از سایر شاگردان علم بیاموزی\nبعد از مدتی پادشاه انگشتر نقره در دست خود گرفته از یکی از شاگردان سئوال کرد در دست من چیست\nآن طفل بعد از ملاحظه اوضاع کواکب جواب داد چیزیست مدور پادشاه باز سئوال نمود که رنگ آن چه\nرنگ ست آن طفل گفت سفید ست باز پرسید از چه ماهیت ست پاسخ داد نقره و وسط آن هم\nسوراخ ست دیگر فهمیدن باقی مطلب آسان بود که انگشتر میباشد و طفل مذکور جواب کافی بپادشاه\nداد بعد نوبت بپسر پادشاه رسید او هم از روی تعلیمات خود همان جواب ها را داد یعنی شی مذکور از نقره میباشد\nو وسط آن سوراخ دارد ولی این قدر فراست نداشت که بداند که ماشین چرخ نقره لازم ندارد و چرخ\nماشین بزرگی را نمیتوان در دست گرفت لهذا بعد از استخراج جواب داد که در دست شما چرخ ماشین\nنقره است پادشاه این جواب را بمعلم اظهار کرد معلم جواب داد جوابهایی که پسر شما داده است تاجائیکه\nمتعلق بتعلیم بوده است صحیح میباشد ولی جائیکه متعلق بفراست خودش هست اشتباه نموده است\nبجهت استقرار سلطنت و اقتدار و رفاهیت ملت دین هم جزو اعظم میباشد ملتی که عقاید دینیه\nنداشته","chars":1927,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0965/00401.jpg","first_page":1,"last_page":485,"title":"Tāj al-tavārīkh تاج التواريخ","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0965/401","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0965/canvas/401","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0965/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0965_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}