{"book":"adl0964","page":85,"text":"(٢٦)\nفصل دوازدهم\nعادت و چهرہ و وضعیت زمانشاه\nزمانشاه بقرار شهادت تاریخ حسین شاهی که نویسندهٔ مذکور اثر خود را تا ماه شعبان سال ۱۲۱٢\nھ ق مصادف بسال ششم سلطنت شهریار مبرور ادامه داده است گوید (۱) :\nاعلیحضرت زمانشاه عمرش درین سال بمرحله سی رسیده ریش او تماماً سیاه و مدور است .\nتا این وقت چهار فرزند هوشمند دارد (٢).\nدر کتاب پښتنود تاریخ مسطور است (٣) : زمانشاه خیلی بهادر و تنومند و عادتی داشت که همیشه\nبراسپ سوار میبود هیچ لشکر کشی در عهد سلطنت او بدون اشتراک خودش صورت نگرفته\nو شخصاً تمام محاربات را آغاز و انجام کرده است ، یعنی در تمام معاذات بحیث قائد اعظم اشتراک\nداشته و در عقل و فراست او با آنکه در حال جوانی بود هیچ خامی و بی تجربگی بنظر نمیرسید و با وصفی\nکه بعضی قبایل بوسیله تحریک وزیرا و سردار رحمت اللہ خان بظهور آمد ولی بازهم در دل\nطایفه افغان نسبت بسایر اولاد اعلیحضرت تیمورشاه روانی مهر او بیشتر و منزلت او گرامی تر است\nاعلیحضرت زمانشاه جوان تنومند و لباس مجلل سلطنتی در بر میکرد و بر تارک خود سه تاج\nسلطانی بر سرمیزد. مؤرخان مذکورو مؤلف تاریخ سلطانی و سراج التواریخ در جنگ عقبه\nشهزاده سلطان محمود برادرش گویند کلاه مکلل و مرصعی را که با چهار تاج از زمرد و\nالماس ترتیب یافته بود از سر برداشت و کلاه عادی بر سر کرده و در آغاز جنگ گفت :\nهل من ناصر ينصرنى (آیا یاری دهنده ای است که یاری دهده را این سخن رانده آغاز بجنگ کرد.\nولی چهار جیقه ندارد زیرا شهنشاه موصوف از روز اول سلطنت باین دلیل كه يك جيقه\nاز احمدشاه وجیفه دوم از تیمورشاه وجیفه سوم از خودش یعنی سه جیقه سلطانی در اطرف کلاه\nمرتب از زمرد و الماس بر سر می نهاد .\nدر فوتوی قلمی که از زمان سلطنت او میراث مانده و از دربار شهنشاه زمان تمثیل میکند عین\nمطلب معلوم میشود . در اطراف کلاه تماماً جواهر دوخته شده است و هکذا در گردن شاه\nباصول سلاطین بزرگ قدیم جواهر بسیار قیمت دار الماس و زمرد و علاوتاً کوه نور\nوفخراح بی نظیر نیز در بازوی اعلیحضرت بسته میبود و اگر در فوتوی صفحة مقابل نيك\nدقیق شویم مطالب بدست می آید (٤) . زمانشاه نظر بعادات سلحشوری و کشور ستانی\n(۱) صاحب تاریخ احمدی وافاغنه نیز مطالب متعلق را ازین اثر اقتباس و نگارش او را\nتائید کرده اند. نبشته سراج التواریخ از تاریخ احمدی اقتباس شده است. (٢) نامهای فرزندان\nزمانشاه قبلا نگارش یافته است. (٣) ص ١٦٨ د پښتنو تاریخ اثر قاضی عطاءاللہ خان مستند\nبه کتب تواریخ انگلیسی مذکور شخصی بود که در راه نهضت آزادی پښتونسنان از دست\nجور وظلم در پاکستان در محبس سیاسی آن مملکت بشهادت رسید.\n(٤) در اصل تصویر قلمی که نگارنده ملاحظه کرده ام نسبت ورق زینکو گراف شده\nخیلی مرغوب و روشن است و بلحاظیکه طرز کلاه وجیقه ها خوبتر معلوم باشد بنده بدست\nخود عیناً مطابق اصل رسم کرده در پشت کتاب درج نموده ام .","chars":2403,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00085.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/85","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/85","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}