{"book":"adl0964","page":653,"text":"سالهای متمادی تصادف خوبی از نزول اجلال زمانشاه بدار السلطنه طهران بظهور آمده\nبود شاه ایران وشاه معزول افغان با یکدیگر از ان موقع پر مسرت اظهار خوشنودی\nمیکردند (۱) . بعد از انجام عروسی شهزاده ایرانی که در موقع دعوت های رسمی\nاختتام یافت روانه كعبه المكرمه گردید در اواخر سال ۱۲۲٤ ه ق از راه دارالسلطنه\nهرات بعزم زیارات خرقه مطهره ومزار اعلحضرت احمدشاه غازی وارد قندهار شد واز آنجا\nبه شکار پور ولودیانه وبالاخره براولپندی برفت .\nمؤلف عروج بارکزائی کمی اشارت میکند و میگوید زمانشاه بهرات رفت و امیر حیدر\nتوره طلبگار دختر زیبای زمانشاه بود ، زمانشاه را بمرگ تهدید میکرد . این اشارت با\nدیگر مآخذ تقریباً شباهت بهمر میرساند اما از اراده حج بیت الله حرف نمیزند . ولی ازنسخه\nخطی که در عصر امارت امیرکبیر افغان حضرت امیر دوست محمد خان قلمی شده است مفصل\nنگاشته و خویشخانه دو مأخذ چاپی ایران را نیز مطابق دریافتیم و در ضمن احوال زمانشاه\nاز خاندان امیر حیدر توره نیز اندک سخن رانده و چنین مینگارد : «تاریخ وفات امیر حیدر\nپادشاه بخارا بن امیر معصوم غازی سنه ١٢٤٢ - ٤٨ سال عمر یافته بیست سالگی پادشاه\nشد و بیست و هشت سال پادشاهی کرد مقبر ایشان درون قلعه بخارا در گورخانه ایشان\nمستعان الله قدس سره العزیز واقع است : »\nشاه د نیاو دین امیر حیدر\nبود محبوب مکه و یثرب\nآفتابش فرو نشست ازان\nگشت تاریخ فوت او مغرب ١٢٤٢\nدر همین سال والدایشان سید امیر حسین پادشاه بخارا شد و سه ماه پادشاهی کرد امراء\nاو را زهر خورانیدند شهید شد و بسن سی سالگی وفات یافته در جوار فیروالله خود امیر\nحیدر مدفون است :\nقطعه تاریخ\nمیر حسین ابن امیر حیدر شاه\nرفت و داغش ز دل ما نرود\nبود سی ساله جوانی بکمال\nحیف عیشش سرسیده به بود\nسال فوتش زخرد جستم گفت\nمنزلش جنت فردوس بود\n١٢٤٢\nمقصد آنکه فوت امیر حیدر در سال پنجم سفر زمانشاه در این بطرف کعبه المكرمه\nاتفاق افتاده است .\n(۱) نگارنده در اثنائی که این فصل را تسوید میکردم از مطالب چند سطر متعلق به طهران\nبسیار محظوظ شدم زیرا خلال سالیان ۱۲۱۳ - ١٢١٤-١٢١٥ هـ ق اوضاع بسیار کدورت آمیز\nهر دو سلطان را نشان داد و اینوقت حسن ملاطفت هر دو سلطان غبار کدورت چندین ساله را\nفرو شست و اما اساس التفات شاه ایران این بود که زمانشاه درانی چون دوره سلطنت خویش\nفرط شهامت و مردانگی در عالم نمایان کرده بود آن روزگار غرور و غیرت و این حالت\nشکستگی و علالت او اکثر فرماندیهان را سخت متأثر ساخته بود که آن سریر غرور و آن وجودی\nکه مجسمه نخوت و شهامت پنداشته میشد از گردش روزگار بچه حالت صعبی دچار شد و چقدر مصائب\nزندگی را دیده و بازهم شیوه نتعصلی شاه قاجار درین نویت قابل ستایش است که شاه افغان را\nبنظر حرمت میدیده و در اخیر عمر بازما نشاه وضع خیلی محترمانه بجا آورد.","chars":2342,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00653.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/653","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/653","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}