{"book":"adl0964","page":630,"text":"در دران عصر احمد شاه\nخسرو تخت گیر جم مقدار\nخانه زادشه سپهر سریر\nشه ولیخان وزیر اکثیر کار\nدر سجع مهر اشرف الوزرا نیز وقتی کلمه ایاز حک شده بود مثلاً :\nایاز بارگاه شاه در ان\nگشته از جان و دل شه و لیخان\nسردار قلندر خان بن روح الله خان قوم پوپلزائی که از هیت وز راء اعلیحضرت احمد شاه كبير و در فتوحات لاهور وشاه جهان آباد همراه ووقتی بسفارت نزد شهزاده احمد شاه مغل فرستاده شده بود در نقش خاتم وزارت خود این بیت نقر کرده بود :\nز فضل ایزد ولطیف پیمبر\nغلام شاه دران شد قلندر\nسردار جهان خان سپه سالار قوم پوپلزائی درعهد سلطنت احمد شاه كبير در وقتی که بصفت مشارتت شهزاده سکندر بحکومت کابل استقرار داشت نقش مهر خود را بدین بیت مسجع و منقر کرده بود :\nچون ایاز خاص احمد شه دران شده است\nخان جهان امیرصوبه داران شده است\nوهکذا اوقات زیاد دیگر این چنین سجع مهر داشت :\nبه نقش خاتم ایاز پادشاه دران\nنوشته خامه تقدیر نام خان جهان\nياقوت خان قلمراقاسی مشهور به (خواجه سرا باشی) که از خدام معروف ومقتدر در بار احمد شاه كبير است وقتی این چنین سجع مهر داشت :\nچو عهد دولت شاه دران است\nغلام خاصه ایش یاقوت خان است\nتعمیر زیارت حضرت سید اسحق ختلانی واقع شرق بالا حصار كابل که در تحت نظارت اووسر پرستی میرزا الله ویردی حبرت قوم شاملو بامر شهنشاه در دران صورت اکمال پزیرفته است در متن ابیات تاریخی اسمش چنین خوانده میشود :\nغلام خاصه اش یاقوت خان است\nکه تعمیر مزار اتسس يقين شد\nدر سال ۱۱۶۸ ه ق که اعلیحضرت احمد شاه غازی سردار جهان خان را به تعمیر حصار شهر زیبای كابل حکم فرمود در قصیدهٔ تاریخی که میرزا عبد الهادی خان موسوی متخلص به (عشرت) انشاد کرده است در بیت ششم این اصطلاح اشارت یافته است . مثلا\nبا ایاز خاص آن یکتای دهر\nآنکه گیرد وام ازان گردون وقار\nدرعصر سلطنت اعلیحضرت تیمورشاه درانی سردار علم خان ايشيك اقاسی باشی وزیر در بارو داروغہ دیوان اعلی) سجع مهر خودش را بچنین بیت آراسته بود :\nبعالم از عنایات الهی\nعلم شد خادم تیمور شاهی\nدر وقت اشغال وکالت سلطنت مدت زیاد این چنین سجع مهر داشت :\nبه تیمورشه چو الطاف کریم است\nعلم از خانه زادان قدیم است\nدر وقت سلطنت محمود شاه درانی سجع مهر خود را بنوع دیگر تبدیل داد :\nنشان طالع بیداد و بخت مسعود است\nمير هوتك خان پوپلزائی داروغه اخبار ممالك محروسه در وقت سلطنت زمانشاه سجع مهر خودش را بعبارت (غلام شاه زمان میر هوتك) زينت بخشید وهکذا شهزاده سلطان","chars":2064,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00630.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/630","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/630","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}