{"book":"adl0964","page":570,"text":"(۳۹۲)\nهمین کشور عزیزاند نام افغانستان اشتهار گرفت خصوصاً در متن اوراق فواصل نامۀ\nافغانستان که از طرف نواب مظفرخان رکن الدوله والی ملتان ترتیب یافته و فعلا در دست\nنگارنده موجود است دران لفظ (افغانستان) بطور واضح بمیان آمده است اما در اقوال\nشعرا و مدیحه سرایان دربار سلطانی نظر به شهرت های مقامات تاریخی افغانستان که از پیش\nدر خلال صحایف تاریخ جاداشته اند از طریق مباهات یاد کرده اند مثلا :\nسپهر مرتبه شاه زمان کز و بزمان شد بسیط روی زمین از بساط عدل شتان\nبخلق و مشرب و تدبیر او زمانه ندیده کسی بکشور هند و بلاد روم و خراسان\nدرمتن معاهده ای که اعلیحضرت شاه شجاع الملك درانی با ایلفنستون سفیر دولت بریطانیا\nدر دارالمرز پشاور (برضد سیاست ایرانیان با دولت فرانسه ) بامضاء رسانیده است در ان نام\nافغانستان بوضاحت نگاشته شده و از فکرعالی زمانشاه غازی برادر خود تائید کرده است.\n\nسنجش مسافات بحساب کروه\nدر عصر زمانشاه\n\nچون خلال صفحات تاریخ عصر شهریان درانی را غالبا تذکار اردو کشی ها احتوا میکند\nو داستانهای اعزام لشکرها از شهری بشهر فرا میگیرد بلحاظیکه پیش از اسب و اشتر و قاطر وپیل\nوسائل دیگر مانند امروز موجود نبود لازم وحتمی پنداشتیم که برای اظهار شجاعت و شهامت\nو ازخود گذری مردم آنعصر حدود فواصل بین بلاد ومراکز را بقرار حساب کروه معمول آن\nوقت باسناد یاد داشت های تا ریخی نشان بدهیم تا معلوم شود که\nفواصل بلاد بد شواری سواری اسب و پیاده و انتقال توپها و بارهای ثقیله\nچقدر وقت آنها را در بر میگرفت و بچچه مشکلات اسباب سفر بری فراهم میگردند .\nچون اندازهٔ شهامت و جلادت آنها باطی مسافت وطوالت طرق و شوارع بعیده بین شهرها\nومراکز وقصبات داخلهٔ امپراطوری افغانستان بصورت کامل معلوم داشتن در نظر است بناء نگارش\nاین فصل را باستناد سندخطی آنوقت ازچیزهای حتمی پنداشته فرو گزاشت نکردیم و اگر چه\nاین معلومات از اغلاط وقياس واشتباه مبرائیست اما در این کتاب چون احصاء ات وقوهٔ\nانکشافات مدنی وسیاسی آنعصر مورد توجه است از این نهضت عصر زمانشاه خیلی قدردانی\nمیکنیم زیرا همانطوریکه سویهٔ مدنیت هر عصر متقاضی بهبود و انکشافات جدید است\nعصر سلطنت زمانشاه ازید و انتصاب در راه وصول بمدارج مقصود ترقی و تعالی کشور بعزم\nخدمات بزرگ اجتماعی و سیاسی و دفاعی قدمهای بزرگی برداشته واز ثمرات نیکو و افکار\nسنجیدهٔ مردان بزرگ و بافضیلت آندوره باشہاد اسناد تاریخی یکی ابراز همین مفکورهٔ\nمساحت پیمائی طرق وشوارع وتعيين فواصل بلاد ومراکز عمده امپراطوری افغانستان است و این\nمعلومات رویهمرفته زیر عنوان ترقیات عصر زمانشاه درانی قرار میگیرد زیرا که در آغاز\nتشکیل سلطنت شهریار موصوف در اثر تصامیم عصری بموجب اقتضاء سردار علم خان\nوکیل الدوله ركن ركين سلطنت او فہرست حدود و فواصل مملکت بحساب كروه\nبرای استفادهٔ عموم خواسته شده و برای برآوردن این مقصود به نواب مظفرخان سدوزائی\nملقب به رکن الدوله حاکم اعلی ملتان سفارش رفته است تا توسط علماءومساحان معروف\nو مدقق کشور هند فہرست حدود وفواصل را بحساب كروه طبق معمول آنوقت ترتیب داده\nبفرستد. نواب مظفرخان رکن الدوله حاکم اعلی ملتان در تدوین این اثر سعی فراوان","chars":2657,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00570.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/570","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/570","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}