{"book":"adl0964","page":524,"text":"و وزرا امیر میآئید . اساس این عنوان و تشکیل شعبة عارضین از آغاز تشکیل سلطنت اعلیحضرت\nاحمدشاه کبیر در صحائف تاریخ نمایان میشود و اولین شخصی که در حال محاسن سفیدی\nباین منصب اعزاز حاصل کرد الحاج سردار کریمداد خان فوفلزائی بود که در اواخر\nسلطنت اعلیحضرت احمدشاه غازی سر دفتر و حاکم و صاحب اختیار مالیات صوبه کشمیر\nمقرر و در سال اول سلطنت اعلیحضرت تیمورشاه درانی در قطار کار پردازان دولت مهر او\nبعبارت ( حاجی کریمداد ) خوانده میشود .\nعنوان فوق پس از تقرر وی بعهده حکومت کشمیر بشخص دیگر داده نشده زیرا در\nعصر اعلیحضرت تیمورشاه نیز موصوف بهمین رتبه خطاب شده است و بعد از وفات موصوف\nمحمد اکبرخان ناموقتی بعهدة عرض بیگی مقرر سرافرازی یافت و حتی در مهر او ( من\nیتوکل علی الله فهو حسبه عبده محمد اکبر ) نقر شده بود ولی از قویـت و شخصیت او سراغ\nبیشتر حاصل نگشت و قراریکه از يك سند خطی شرعی برمی آید از اول القاب و شخصیت و\nوظیفة عرض بیگی بزرگ بوده و چون سلاطین درانی عادت داشتند که در دوران گیرسـل\nوخصوصاً پس از فوت پدر رتبه و القاب پـدر را بطور موروث بفرزند او میدادند بلاشبهه این\nرتبه پس از فوت حاجی کریمداد خان عرض بیگی باید یکی از اخلاف منور او اعطـا میشد\nامادر اواخر سلطنت اعلیحضرت تیمورشاه درانی که آزادخان پسر حاجی کریمداد خـان\nبرتبة نائب الحکومتی كشمیر رسيده بود پس از سرد و بقتل رسیدن او با آنکه\nزمانخان ومرتضی خان به دربار تیمورشاه موقعیت داشتند اما در اوضاع خاندان ایشان بعضاً\nصدمات دیگر نیز وارد شد و نظر بهمان بر هم خوردگی تا جلوس اعلیحضرت زمانشاه سائر\nفرزندان سردار کریمداد خان عرض بیگی باصل مقام و مرتبة پـدر خویش نائل نگشتند .\nدروقت تقرر شهزاده سلطان منصور بحکومت هرات سردار زمانخان بهدایت او نیز قرارشد\nچنانچه بعد از موفقیتی که سردار زمانخان ولد حاجی کریمد ادخان عرض بیگی نائب شهزاده\nسلطان منصور در هرات بعقب راندن شهزاده سلطان محمود و گروه ایرانی مورد نوازش قرار\nیافت اعلیحضرت شهشاه زمان رتبة عرض بیگی پدر او را با همان القاب و اعزاز رسمی و شخصی\nبه سردار زمانخان اعطا کرد و او را از عهده نیابت شهزاده از هرات با خود برداخته در حضور\nخویش بار یاب گر دانید .\nو برای اینکه از موجودیت عنوان و مرتبة شخص و اندازه القاب اثباتی در میان آوریم قباله\nشرعی که در عهد سلطنت اعلیحضرت تیمور شاه درانی بنام موسس شعبة عارضین از طرف\nمحکمة شرعية قندها ر نگارش و تو ثیق یافته است عکس و نقل آنرا از نظر بیننده\nمی گذرا نیم . (۱)\n(۱) در وقت سلطنت زمانشاه چنند وقت شاه ولیخان اچکزائی نیز برتبة عرض بیگی و در عهد\nسلطنت اعلیحضرت شاه شجاع الملك نيز در دفعة اول بهمان عهده شناخته شد اما چون شیوة\nوفا داری نداشت از جملة رجال معزز محسوب نشده همچنان\nدر وقت سلطنت ثانی شاه شجاع الملك در ابي عظيم گل خان فوفلزائی نیز برتبة عرض بیگی\nدا شت و در روزنامه اعلیحضرت موصوف از وی بتکرار نام برده شده است .","chars":2469,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00524.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/524","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/524","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}