{"book":"adl0964","page":475,"text":"۳۲۷\n\nدارالسلطنۀ تبریز\nو\nآذربایجان و عراق\n\nطوریکه در اجمال وقایع و تقسیمات ممالک عصر درانی مفصل تذکار بعمل آمد از جملۀ\nاجزاء و متصرفات امپراطوری آنروز یکی دارالسلطنۀ تبریز است . اما بطوری که از طرف\nسلاطین درانی زمام اختیار ولایت مشهد - نیشاپور - طوس - طبس - تون - قوچان -\nترشیز - کاخک - جنابد و باخرز وغیره بعزمام داران تحت تسلط سلطنت افغانستان\nسپرده شده بود اعلیحضرت احمد شاه غازی دارالسلطنه تبریز را (۱) جزء دار السلطنۀ\n\n(۱) بقول میرزا حمدالله مستوفی شهر تبریز بحکم زبیده خاتون دختر جعفر عباسی\nزوجۀ هارون الرشید مادر محمد مخلوع بنانهاده شده است بسال ۱۷۵ هـ ق است .\nآبادی شهر تبریز (٦۹) سال دوام کرد و بالاخر در اثر زلزله ویران شد و بسال (۲۴۰ هـ ق)\nدر عهد متوکل عباسی مکرر تعمیر شد و در ظرف یکصدو نود سال دوام کرد و باز دفعۀ دیگر\nدر اثر زلزله انهدام یافت و این زلزله در سال ٤٣٤ هـ ق بوقوع رسید .\nدر ین دفعه ابو طاهر شیرازی منجم خبر داد که در امشب زلزله رخ خواهد دادو بقول او شهر یان\nرو بصحرا نهادند و بقرار پیش بینی او صدمۀ زلزله در همان شب رخ داد اما با وصف\nاطلاع چهل هزار تن هلاک شدند و در آنعصر امیری از دیلم که بآذربایجان بحیثیت نایب حاکم\nقرار داشت مجدداً بتعمیر شهر تبریز کوشید و این شهر را بمصادر قدیم توریز و همدان قدیم\nمی نوشتند و عمارت تبریز پس از ظهور اسلام و بعثت حضرت پیغمبر است ولی اختلاف زیاد\nپیش کرده اند مثلاً یونانی ها خسرو کبیر را بانی تبریز میدانند و مؤرخان اسلام زبیده خاتون\nنویسند .\nتبریز در عهد خلفای عباسی مرکز حکمرانی ارمنیۀ صغری قرار گرفت و در سال\n٤٣٥ شهر بزرگ تعمیر شد . در عهد مغل دارالملک قرار گرفت .\nبن حوقل گوید : تبریز در زمان هلاکوخان پایتخت سلاطین مغل بود و تاوقتی که خدا\nبنده شهر جدید سلطانیه را بنا کرد شهر تبریز دارالملک یعنی مقر سلطنت شناخته میشد .\nتبریز در سال ۱۱۳۱ هـ ق در عهد سلطنت شاه حسین صفوی مانند کرات سابق باز در اثر زلزاۀ\nویران شد و هشتاد هزار نفر بقتل رسید .\nنواحی تبریز فی الحال :- قنات خواجه بیگ - قنات خواجه قاسم - قنات قورچی باشی\nقنات توپچی باشی-قنات حکم آباد - قنات عزیز الله - قنات کازران - اکبر آباد-قنات میرزاهلی\n- خواجه میرجان - قنات الله و یردی خان - نیکی چشمه شتران - نیکی چشمه شش کلان - قنات\nسنجاق و حاجی حسن بیگ و احمد پاچا امیر نظام یاد میشود: (بقیه در صفحه ۳۲۸)","chars":2024,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00475.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/475","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/475","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}