{"book":"adl0964","page":444,"text":"«٣٠٧»\n\nیوز باشیان خاصه\nیوز در لفظ ترکی یعنی صد ـ کسی که صد نفر در حکم و اختیار خود میداشت دران عصر\nیوز باشی مینامیدند . یوزباشیان خاصه کسانی بودند که اشخاص جمعیت ایشان از حیث\nاسپ و زین و یراق و تفنگ و لباس و جسامت نسبت بسائر افراد جیوش شاهنشاهی امتیاز و حق\nتقرب در بارگاه شاهنشاهی میداشتند و اگر عدهٔ ایشان را به پولیس ژاندارم در امروز تطبیق\nکنیم بی مورد نخواهد بود مواجب (معاشات) و مصارف یومی آنها نیز از دیگر لشکریان\nبیشتر بود ولی افسران آنها کسان عهده برازمی بودند که مطابق نظریات حکومت\nاسباب و آلات و اسپان سواری و بارگیر خود را تهیه میکردند و در هنگام سفر مرتب\nو منظم میداشتند و بروی انتظام صد نفر سوار مسلح و مجهز حائز رتبه و مواجب مقرره\nمیگردیدند . در عصر زمانشاه درانی بسیار تر افراد لشکر او اعم از عساکر شاهنشاهی\nو غیره بیشتر از طرف حکومت ترتیب و تنظیم یافته بود اما از همین سبب بود که\nمردمان عهده براز بقیام خود کمافی السابق عقیدت داشتند و چون حکومت بر ما نست\nکه خوانین عهده براز توسط نیروی شخصی خود از هیچ نوع چپاول و سوء استفاده\nدست بردار نیستند کوشش داشت تا آهسته آهسته قطعات عهده براز را بهر نامی که\nباشد از بین ببرد و جزء لشکر شاهنشاهی قرار دهد و لی این عزم صحیح حکومت\nانعکاس کرد و مردم چنان پنداشتند که حکام و خوانین رو بزوال اند و حکومت زمانشاه\nنمی خواهد که خوانین در اطراف شهر اقتدار وزنه و پروپاگندهای معاندان در همین موقع\nکارگر واقع شد. در همه حال یوز باشیان خاصه اهمیت خود را از حیث نام در هر دو وقت اگر\nرسمی بوده و اگر ملی از دست نداده و در قطار افسران کوچک این نام پایدار بود .\nرساله دار\nیکی از عنوان های معتبر و قدیمی صاحب منصبان عسکری افغانستان رساله دار است\nو تا سالهای پیشتر شهرت خود را نباخته بود .\nرساله دار در عصر امیر الطوری درانی شامل قطعات لشکر بوده و در جمله صاحب منصبان\nعسکری مقام بلند داشت و از سائر کسانیکه باین منصب باشها د تاریخ شناخته شدند\nیک نفر (گل خان) نام داشت و اعلیحضرت شاه شجاع الملک درانی در روزنامه\nخود از موصوف در اوقات سفر بری بسمت ولایت سند در رأس قشون یکهزار نفری\nیاد دهنده گر میشود و از نگارش آن شهریار رتبه و مقام رساله دار باثبات کامل\nمیرسد زیرا عنوانهای عسکری و ملکی در دورهٔ سلاطین درانی از بدو تشکیل تا حال\nانقراض بعین الفاظ بوده و جزئی تغییراتی پیش نکرده است .","chars":2020,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00444.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/444","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/444","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}