{"book":"adl0964","page":442,"text":"(۳۰۵)\nاز رتبه قللر اقاسی پنجاه تومان کمتر در سال تفاوت داشت یعنی رتبه‌های بعد از وزرا\nدوصد تومان در سال و رتبه‌های عملهٔ دربار یکصد و پنجاه تومان در سال مقرر می‌بود.\nدر وقت سلطنت اعلیحضرت تیمور شاه درانی سردار آزادخان فوفلزائی نائب الحکومهٔ\nکشمیر وقتی که [سید علول شاه] متوطن ولایت یوسف‌زائی من توابع پشاور باو تسلیم کرد\nدر ماه صد روپیه معاش برایش تعیین داشت چنانچه اصل کله‌دار که در کتاب جهانگشای درانی\nدر فصل تاریخ کشمیر مسطور است واگر چه مذکور نظر بدلائلی طور فوق‌العاده باین\nمقدار معاش نائل آمد اما رویهمرفته میتوان گفت که صاحب‌منصبان ارشد عسکری هر یک\nبحدود ۷۰ - ۸۰ - ۹۰ - ۱۰۰ معاش ماهوار داشته‌اند. وقسم دیگر چنان بود که بنام پنج\nهزاری - سه هزاری - یکهزاری بست معین میشدند و این تقسیمات سه‌گانه در قطعات\nقشون درانی معروف بود مگر مطابق رواج و دستورات عسکری کشور هند چنانچه از عصر\nمغل مروج بود رعایت میشد و از جمله این يك اصطلاح را بطور مثال توضیح میکنیم:\nپنج هزاری: یعنی کسیکه منصب پنج هزاری بتعداد پنج‌هزار عسکر میداشت برای\nاو يك كرور [دام] باصطلاح هند مقرر میداشتند و چهلم حصهٔ وام را که معادل دو نیم لك روپیه مروج\nعصر درانی بود مقرر میداشتند و دارندهٔ پنج هزار عسکر باخذ دو نیم لك روپیه جایگیر خواه\nنقدی ستانیه و خواه معادل آن جایگیر معین میداشت مقصد آنکه حق آن دو نیم لك روپیه\nدر ظرف سال تعیین میشد.\nواز بزرگترین صاحب منصبان عسکری همین قسمت بود و نسبت سائر صاحب منصبان\nبرای همچه اشخاص برتری قائل میشدند. اما کسانیکه تعداد افواج ایشان دو از ده\nهزار و یا ده هزار یا هفت هزار میبود آن صاحب منصبان رتبهٔ امارت و وزارت ونواب\nمیداشتند و آن گونه رتبه ومعاش که سزا وار آن بود دو کرور وام معادل پنج لك روپيه\nو بیشتر ذیحق میبودند اما آن قسمت فوق‌العاده ومختص به رجال بزرگ بود و امتیاز ایشان\nاز صاحبمنصبان پنج هزاری و هفت هزاری خیلی بلند تر بود.\nاما دستهٔ پنج هزاری خیلی معروف بود چنانچه شاعری که در همان اعصار برای شخصی\nافسر يك سپاه پنج هزاری را درخواست کرده است چنین گفته است:\nعنقریب است که از بخت بلندت بینم\nمنصبت پنج هزاری سپهت پنج هزار","chars":1837,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00442.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/442","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/442","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}