{"book":"adl0964","page":383,"text":"٢٦٢\nمکر مت خدیو عادل بر مفارق سعادت مندان مستظل میبود در ضمن انقضای لیالی\nسعادت متوالی و ایام میامن فرجام در اثر اخلال عوامل و اختلاف طبائع\nازدحام بدسرشتان و اجتماع فتنه جویان انام اماکن در حصص اقصای\nمواطن صورت بلوه در گروه عوام رونما شد در جریان وقوع نامرفوع\nحوادث اخبار غریبه از هر جانب پدید آمد و در میان عامة الناس دراهم کثیر\nقضی عاری از اعتبار پنداشته شد و اسباب تنازع و گفتگو در بلاد و قصبات\nآشکارا گردید و صحائف جلود دفتر خانه های میزان اعتبار صرافان\nو بازرگانان در اسواق و نواح وفنای بلدات و ایالات بعیده بر هم خورد\nو بدینموجب در اکثر معاملات داد و ستد اگر احیانا جنسی تبادل نمی شد اهالی\nسکنه متوطنه نقود قضی سلاطین ماضی را در بدل نقره خالص باسم وزن\nاز همدیگر می ستانیدند و سکه مروج سلطانی نمی شناختند و نیکوسروج\nنمی شمردند بناء علیهذا کدخدایان نابکار و اربابان ناهنجار و مستاجران ستم\nشعار از فکر قلب جلائی دست مردم آزاری کوتاه نداشته ازین حالات عجیب\nوسانحات غریب بسیار اتباع گوشه نشینان قرا ودهات در دام آزار و مصیبت\nکلانتران خودایشان گرفتار آمده از تنگی معیشت وزیست روزگار آه وناله\nهمی داشتند و مردم ستم پیشه از صعوبات احوال بر اضمحلال طوائف پروا\nنمی داشتند و از عادات قبیحه خویش بر نگشته بوضع مفسده وعذاب خلائق\nدست بردار نمی بودند بدین منوال دراهم فضى مروجه را ناچل گویان\nبه بهای قلیل از مساکن بعيده وقصبات عدیده بکم وجه نقد مسكوك سلاطين\nباشان و تمکین درانیه ستانیده تقلباً معاوضه و مفارقه میداشتند و بنازل قیمت\nاز عامة الناس می ستانیدند و بدینموجب بیع و شر امینمودند و در اخفا در محالات\nدیگر بفروش میرسانیدند صورت هنگامه از آه تهی دستان در میان خلائق\nچنان اشتهار گرفت که اگر از دراهم خاقان الخواقین شاهنشاه بافر و شان\nاحمدشاه پادشاه در دران وسلطان السلاطین بندگان ثریا مکان تیمور شاه\nپادشاه واعظم الاعدلین سلطان باغروشان شاه زمان پادشاه هر که دار د مقبول\nچند است و شایسته داد وستد است و از دراهم و افرۀ دیگر سلاطین\nمتدمین هندوستان و توران زمین و خراسان زمین هر که در هر کجا دارد\nناشایسته و ناچل است و هر چند و از دست هر صاحب چلند بظهور آید حکم\nسکه مروج ندارد وازین رویه بسیار دراهم مسکو که سلاطین روزگار\nپیشین که در نوبت دولت چغتائی و صفویه و قرون ماضیه حکم چلند داشته\nبود و در دست عوام بود در موقع ظهومفسده و ترك حسن معامله از جانب\nستم شعاران ایلات از حکم اعتبار ساقط پنداشته شد و عامة الناس بورد گفتار\nکلانتران وصرافان اسواق رفتار میکردند و کلانتران و صرافان از شامت\nعمل سود خود میداشتند چون این خبر با خطر پس از مراجعت سفری خطر","chars":2242,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00383.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/383","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/383","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}