{"book":"adl0964","page":380,"text":"(٢٦١)\n\nدر ممالك متصرفه تحت الحمایت و خراجگزار این دولت بودند بنام شان امیر مسکوک\nگردانیدن دراهم اعظامیشد و دراهم مسکوک آنها در مملکت حق ترویج داشت و بدون\nتعصب از طرف اهالی پذیرفته میشد موجودیت و وافرت طلا و نقره در افغانستان آنچه ملاحظه\nمیشود از عصر سلاطین غزنوی و بار دیگر در دوره سلاطین درانی صورت ایجاد و ذخایر بیشتر پیدا کرد.\nدر اهم سلاطین مغل و صفوی و افشاری که در حال در نقاط افغانستان بکثرت دیده میشود تنها\nاز ترویج دوره سلطنت آنها نیست و اغلب از بقایای خزائن هند و ایران است که در عصر سلاطین درانی\nاز طرف افراد سپاه و زمام داران سلطنت درانی درین خاکه انتقال کرده است حتی در لباس\nاطفال افغان معمول طبقات مردم افغانستان ( که چمکلی یا گلوبند میگویند و از رواج های\nمخصوص ملی این مملکت است تمام از مسکوکات دوره درانی و اندک قبل و بعد بوجود آمده\nاست و اغلب در ازمنه ما بعد گداخته شده و مجدداً مسکوک گردیده است. یعنی مدرک\nاستحصال نقره در عصر شهریازان درانی نخست قسمت وجوه مالیات و خراج از بلاد متسلط\nواخذ قلنگ ونعل بها و مهمانی ها و دراهم هنگفتی بود که بنام شادونذرانه وسلامانه وغیر ه\nاز طرف سران قبائل و راجها و تمن داران و بیگلر بیگیان وصوبه دران تقدیم میشد و از قبیل\nرپیه نقدی آنقدر در دست اقتدار سلطنت درانی قرار داشت که در همان روز و بمیار زندگی\nآنوقت از کرورها متجاوز میشد و به تمام بلاد متصرف بنام سلاطین این کشور رپیه و اشرفی طلا\nو نقره مسکوک میگردید ولی مسکوکات ادوار ما قبل اگر از کفر بود واگرا سلام با ستثناء\nدراهمی که در ذیل معرفی میشود دیگران از باهت قدامت و قلت امتناع یافته بود و بجز قدر\nوقیمت تاریخی در خرید و فروش و معاملات عامه ارزشی پولی نداشت.\nسردار علم خان و کیل الدوله (۱) در مورد ترویج والغاى يك تعداد مسکوکات قدیم قبل از\nسلطنت درانی چنین شرح و بسط میدهد:\n« در عهد دولت شهنشاه والامنزلت کیوان مرتبت اعلی حضرت قدر قدرت\nبندگان سپهرنشان شاه زمان دارادران مدظله العالی در روزگار پر از هار نوبهار\nطلیعه فتح ایالات هندوستان که نیت پرمفخرت آرامی اقوام وعزم بالجزم\nانتظام بخشی امور انام از خواص و عوام مکنون ضمیر بدر منیر شهنشاه\nوالاجاه دردران بود و اشفاق مهر اشراق بندگان اقدس اعلی مخصوص\nخواطر اسلامیان و باشندگان محال قریب ودور وسرحد وثغور مبذول وسایه\n\n(۱) سردار معزی الیه جد نگارنده است و معلومات متن که سراپا از یادداشت های\nایشان بعین عبارت استنساخ میشود اثر ۵ تطویل مضمون بر سبك سياق قدیم در متن\nگرفتن بباعث زیادت کلمات در امروز بی مورد است اما بلحاظیکه از يكطرف ترك حرمت\nنیاکان نکرده باشم و دیگر اینکه عبارات اصل در بعض فقرات از نظر تاریخ دلچسپ است\nشاید از طول گفتار نکات دیگر بدست آید اما این قسمت نسبت به سائر یادداشت ها خیلی ها\nقابل توجه است زیرا تا آلان در هیچ يك از مآخذ تاریخ افغانستان شرحی بدین مطلب راجع\nبه مسکوکات در قید نگارش نیامده و هیچ زمامداری این چنین سخن نرانده است.","chars":2504,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00380.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/380","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/380","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}