{"book":"adl0964","page":367,"text":"٢٥٢\nتحمیلات وصادريات\nپولیکه علاوه بر مالیات مقرره در مواقع ضرورت ازرعایای كشورها ستانیده\nمیشد و آن جنبه اعانه ووظيفة سره میاشت (هلال احمر) را داشت .\n\nپيشكش\nپولی بود که بمقدم سلاطین و وزرأ درانی از طرف راجا ها ومتنفذین قومی وملی\nممالك متسلط تقديم ميشد و آن يك نوع خراج و باج بشمار می رفت اما از روی\nاعزاز و احترام باين نام و گاهی سلامانه و نذرانه یاد می کردند .\n\nقاضی القضاة\nدرعصر زمانشاه وزير عدليه قاضى القضاة نام داشت وخانعلوم و گاهی امیر دارالقضاء شناخته\nمیشد و شخصی که از آغاز سلطنت زمانشاه غازی بدانعهده مقدسه سرافراز شده است\nجناب سیادت پناه مولانا میر خیرالدین است که بعوض مولوی فیض الله خان دولت شاهی قاضى القضاة\nعصر تیمورشاه درانی بر مسند شریعت نشسته ونام امارت دارالقضا دریافته است . سجع\nمهر او چنین است :\nخان ملاقاضی حق بین است امیر دارالقضا میر خیرالدین است\n\nمصارف دولت زمانشاه\nمطالب مندرج زیر عنوان مصارف در صفحه ١٥٦ تیمورشاه درانی توضیح شده است\nوچون عصر زمانشاه از روی عوائد ومصارف به عصر پدر نامور اومطابق است تشریحات آن\nکتاب کفایت میکند .\n\nوکیل رعايا\nدر صفحة (١٢٣) کتاب تیمورشاه درانی مطالب متعلق بعنوان وکیل رعایا بیش از دریافت\nمآخذ بیشتر معرفی و در اطراف وظائف آن حرف زده شده است . ولی باستناد دو ورق فرمان\nذیشان اعلیحضرت تیمورشاه درانی باین حقیقت رسیدیم که در عهد امپراطور اعظم احمدشاه\nغازی علاوه برحكام اعلى وحکام محل اشخاص دیگر که از ساحشان روشناس و متنفذ ین ملی\nمی بودند برای خیر وصلاح جمعیت قبائل مختلف بنام وکیل رعایا در شهرها ومضات ونواح\nقریب آن انتخاب میگردید . شخص وکیل رعایا مرتبه او بلندتر از ملك وارباب و كد خداو امين\nوغيره بود وازجانب حکومت بملت وازملت بحكومت وساطت و نمايندگی میکرد . شهنشاء\nعصر نظر بمراحم خسروی که باید كافه رعایای کشور شاهنشاهی از دست جورو حکام ووالیان\nبلاد بعضاً مزاحم نشوند عهده زعامت وغوررسی هرولایت را به یکی از اشخاص متنفذ ملی میسپرد\nو او حیثیت عضو پارلمان را نیزمیداشت که بمثابه وکیل جمعیت بر احوال رعایا و برایاسخن میراند وبأن\n\n(١) مفصل این مبحث در کتاب جهالکشای درانی اثرجدیدالتالیف نگارنده مسطور است .","chars":1859,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00367.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/367","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/367","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}