{"book":"adl0964","page":357,"text":"(٣٤٦)\n\nدر وقت سلطنت محمود شاه و شجاع الملک بنامهای نظام الملک و امین الملک و نظام\nالدوله چند تن از مهمترین رجال عصر درین قسمت وارسی میکردند (١)\n\nمستوفی دیوان آملای خاصه\n\nاین مطلب را تکرار کردیم که در دیوان اعلی سلطنت شعبه ای بنام دفتر خالصه وجود\nداشت و دفتر خالصه محض مؤظف وارسی کردن امور املاک شخصی شاهنشاه ووکیل\nووزیر می بود زیرا جایدادهای اوشان نیز جزاً املاک سلطانی بشمار میرفت و بعضاً از نظر تعظیم\nمرویان اهل دفتر آنوقت بلفظ دیوان خاصه نیز یاد میکردند .\nاز مستوفیان مشهور و قدم دار و نویسندگان با عزوشان دیوان اعلی شاهنشاهی یک تن\nحاجی میرزا علی رضاخان موسوی بود چنانچه از شرح حال او حرف زده ایم .مذکور از\nعصر احمد شاه کبیر تا اینوقت حیات و پیوسته بعهده استیفاء شمولیت داشته و اینوقت بعنوان\nمستوفی دیوان استیفاء املاک خاصه خطاب میشد .\nدر ضمن سفر اول اعلیحضرت زمانشاه بسوی پنجاب وهند ستان [١٢١٠ هـ ق ]\nجعفر خان جوانشیر از باعث نرسیدن پول مصارف راحله عریضه ای که بدارالسلطنه\nکابل تقدیم داشته است اصل همان ورق از جانب میرزاعلی رضاخان موسوی بحضور وکیل\nالدوله تقدیم گردیده و از اسم وعنوان مستوفی مذکور مفصل متذکر میشود .\n\nسرکار نظام بلوکات\n\nدر زمرۀ مامورین عالی رتبۀ مربوط بدیوان اعلی سلطنت بقر ار اشهاد اسناد معتبر خطی که مکرر\nبملاحظۀ نگارنده رسیده است شخصی بآن نام رسمیت داشت وعنوان سرکار نظام بلوکات\nاز عمال وضباط بیشتر بوده و حیثت مباشرمالیات و در عصر حاضر بمنزلۀ رئیس دیوان محاسبات\nشناخته میگردد . وقراریکه فقرات عمده بعنوان فوق اشارت رفته است معلوم میگردد که عمال\nوضباط ومستحفظ مالیات تحت امر او بوده اند اما در عصر زمانشاه باثبات سند دیگر حاکم مالیات\nنیز وجود داشت و چنین برمی آید که خواه يك عهده را بهر دو نام شناخته اند وخواه وظائف\nجداگانه ای داشته اند در همه حال آنها از مامورین مربوط استیفاء ممالك ودر دیوان\nاعلای سلطنت ملازمت داشته اند .\n(١) تفصیل گذارش متعلق به عصر سلطنتهای دیگر بعد از زمانشاه دررسالۀ دیوان اعلی\nاثر نگارنده ارقام یافته است .","chars":1755,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00357.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/357","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/357","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}