{"book":"adl0964","page":356,"text":"(٢٤٥)\nچو از باد اجل نخل وجودت سرنگون گردید بحصن باغ شد شبون که سر و از بوستان رفتی\nبزیر خاك غبرا گوهر ذاتت چو شد پنهان عیان شد ماتمت اندر میان دوستان رفتی\nز بس نیکی که با سادات میکردی بمال و جان بـامید نبی مرسل آخر زمان رفتی\n(دریغا وای وای) از بهر تاریخـت دبیری گفت (۱)\nکه چون بلبل دل از خون پرز طرف گلستان رفتی\n١٢٤٩ ه ق\nمستوفی\nاز مستوفیان نامدار و کسانی که از عصر اعلیحضرت احمد شاه غازی تا عصر سلطنت\nزمانشاه غازی پیوسته در امور استیفاء ممالك در دیوان اعلی سلطنت اشتراک داشت میرزا\nعلی رضاء الموسوی از بنی اعمام میرزا عبدالهادی عشرت بود. فرزند بزرگ حاجی علی رضاء\nموسوی میرزا خلیل خان نام داشت و مذکور وقتی از رتبۀ استیفاء بفو جیداری تبدیل شد\nورتبۀ قللراقاسی (سردار غلامان) دریافت اما به تناسب فامیل نویسندگان موسوی تربیت شدگان\nسلاطین درانی میرزا خلیل خان شخص بی کفایت بود و در هر وظیفه ای که مقرر شد\nبی کفایتی از خود نشان داد چنانچه میرزا عشرت از شخصش اظهار تنفر مینماید . (٢)\nفرزندان دیگر حاجی میرزا علی رضاء خان میرزا محمد یوسف و میرزا عبدالرحیم بودند\nو از زمان احمد شاه غازی تا عصر اعلیحضرت شاه شجاع الملك در قسمت استیفاء اختصاص\nداشته و میرزا عبدالرحمن بن میرزا عبدالرحیم نیز سررشته دار دفتر استیفاء دیوان اعلی بود.\nدر عصر سلطنت زمانشاه کسی که بعد از وزراء در قسمت دیوان اعلی مرتبۀ بزرگتر از دیگر\nهمقطاران حاصل کرد و مورد اعتبار قرار داده شد ملا عبد الغفار خان جدید الاسلام وحتی در چند\nورق فرمان زمانشاه که نگارنده ملاحظه کرده ام در پهلوی مهر او به مقتضاء خاتم کاریزی به نویسان\nآنروز لفظ استیفاء ممالك اشارت رفته است و در نقش مهرش (عبدالغفار) و گاهی [یاغفارالذنوب] منقور\nاست و همچنان التفات خان خواجه سرا نیز در امور دفاتر شاهنشاهی انسلاک داشت و در شعبات مختلف\nدیوان اعلی داروغه های مالیات و خزانه چی و صندوق دار و حاکم و ضابط و مهتمم و مستاجر بسیار نفر\nشامل خدمت بوده اند اما نامدارترین رجال آنعصر بقرار اثبات تاریخ همان چند نفر اند و در بلاد\nاطراف و اکناف امپراطوری درانی سردار و امین الوجوهات و حاکم مالیات و مستاجر و مستوفی\nو غیره فرستاده میشدند .\n(۱) دبیری اسم فامیلی و تخلص يك نفر از شعراء و نویسندگان عصر سلاطین درانی\nاست اما تا ایندم نام او را نتوانستیم دریافت کنیم. و باید رفقای دانش دوست متوجه نام\nاو باشند.\n(٢) در متن معروضۀ جعفرخان سركشيك نام حاجی علی رضاء خان موسوی به لفظ مستوفی\nدیوان املاك خاصه مسطور است و در ضمن وقائع و گذارش سال ١٢١٠ ه ق عباس ونقل آن\nمعروضه از نظر گذشت.","chars":2190,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00356.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/356","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/356","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}