{"book":"adl0964","page":352,"text":"(٢٤٣)\n\nدیوان اعلی\nدر عصر زمانشاه\n\nقراریکه مختصر در کتاب تیمورشاه درانی نگاشتیم کلیت دوائر سلطنتی شهریاران\nدر انی زیر همین عنوان ووجود اداری سلطنت امپراطوری درانی از لحاظ محاسبات\nومعاملات دیوانی بهمین اداره وعنوان تعلق میگیرد .\nدر زمان سلاطین درانی بعضاً شخص سلطان و اغلب بو کالت مطلق اودیوان بیگی\nبر مسند دیوان اعلی تکیه زده امور مهم کشوری را حل وفصل مینمود چنانچه\nآزاد بلگرامی که معاصر دوره سلطنت اعلیحضرت احمد شاه غازی است نفوذ\nواهمیت مقام دیوان اعلی سلطنت را باین بیت خاتمه میدهد :\nمهر بر لب کیرد آزاد از ثنای اغنیا\nنیست ارباب دول را بار در دیوان ما\nمقصد بیت آن است که سلطان ویا نائب سلطان امراء وکار پردازان و مغز زین\nمملکت را در دیوان اعلی سلطنت بار میدادند . سلاطین مغل دیوان اعلی را بعضاً\nدیوان خاص (۱) یاد کرده اند .\nاعلیحضرت زمانشاه تشکیل سلطنت خود را بارکان اربعه تقسیم نمودواز صورت\nتقسیم او اگر چه بین وزراء و امراء ومنشی باشی وضع تخلف وکشاکش ازین باعث رونما شد\nمگر در قوه اجرائیه دولت زیبائی بهتر بوجود آورد .\nوزارت دیوان اعلی ـ وزارت عسکر ـ وزارت اعظم ـ دیوان رسائل.وزارت دیوان اعلی\nوظائف وزارت مالیات_عدلیه_فوائد عامه اقتصادـ دربار گمرك های امروز را\nاجرا مینمود . وزارت عسکر امور وزارت حرب وقواء مرکز ومان بیتی عساکر و داخل\nوخارج را اجرا مینمود . و زارت اعظم امور وزارت داخله و خارجه امروز\nرا انجام میداد ـ دیوان رسائل وظائف دار التحریر شاهی و شعبات قلم مخصوص\nرا انجام میداد .\nوز یر دیوان اعلی شخص سردار علم خان فوفلزائی وکیل الدوله عصر سلطنت زمانشاه بودکه\nاز عصر اعلیحضرت تیمورشاه درانی رتبه بزرگ و کالت مطلق سلطنت دریافته و تا این وقت بعین\nمنزلت بردوام بود.موصوف علاوه بر عهدۀ نیابت سلطنت زمام اختیار دیوان اعلی را بطور تشریعات\n\n(۱) نگارنده در کتاب تیمور شاه درانی باستناد اقوال تا ریخ نویسان غیر مدقق\nدارالتحریر شاهی را دیوان خاص در یافته ام وقتی اسناد موثوق بدست رسید دانستم\nکه اعلیحضرت تیمور شاه در عصر او بعضاً مانند دیوان خاص دهلی دیوان اعلی را باین\nنام معرفی کرده اند و جایگاهی که منشی های حضور در آن اجتماع داشتند دفتر\nخاصۀ همایون و دارالانشاء و دیوان انشاء ممالک مینامیدند و همان است که در\nعصر زمانشاه بنام دیوان رسائل عنوان یافته است .","chars":1960,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00352.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/352","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/352","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}