{"book":"adl0964","page":333,"text":"(۲۳۱)\n\nکه مصاحب افعال پسندیده بنظر بر نمی آمدند اعلیحضرت زمان شاه با آنکه در سال جلوس\nبیش از (۲۲) سال عمر نداشت اما فهم و ذکای او در امور اداری سلطنت خیلی بلند بود\nو از ناعاقبت اندیشی های زمان پدرش عبرت گرفته و در ایام جشن سلطانی که بمناسبت جلوس او\nدر دار السلطنه کابل در قصور بالا حصار از جانب کارپردازان دولت رونق افروزی یافته بود\nحافظ شیر محمد خان را در قطار وزراء سرافراز ساخت و بطور موروث لقب اشرف الوزارء برایش\nاعطا کرد و اعلیحضرت زمان شاه که سلطنت بسیار پر عظمتی را بنا گذاشت برای سردار\nشیر محمد خان لقب مختار الدوله نیز اعطا کرد و از پنج نفر شخصیت بزرگی که القاب سلطنتی\nحاصل کرده بودند یکی همین ذات مختار الدوله بود اما يك سهوی که صاحب تاریخ سلطانی\nکرده است باید تصحیح شود مثلاً گوید: حافظ شیر محمد خان بعد از اخذ رتبه وزارت به خانی\nکل طوایف درانی سرافراز شد هیچ حقیقت ندارد زیرا اسنادی که بدست است و معلومات\nمستندی هم که از صفحات تاریخ بدست می آید سلاطین درانی ریاست قوم را هرگز به شخص سوای\nقومش نمیداد یعنی اگر حافظ شیر محمد خان سمت خانی قوم بامی زائی عشیرهٔ خود را داشت\nجای اشتباه نیست اما لفظ خانی کل طوایف درانی اغراق است در همه حال چون شیر محمد خان\nحافظ قرآن مجید بود در همه جا بلفظ حافظ یاد شده است اما اعلیحضرت زمانشاه به\nشخصیت های بزرگ طایفهٔ درانی در روز جشن سلطانی که بمنا سبت جلوس او و لقب بخشی\nارکان سلطنت در بالاحصار کابل ترتیب یافته بود القاب سلطنتی وعنوان سرداری وسردار\nسرداران به وزراء خود بخشید مگر سردار شیر محمد خان از باعت حفظ قرآن پاك بهمان نام\nاشتهار یافت نام اشرف الوزراء را از سبب وراثت نام پدر که سلاطین درانی عنوان يك شخص\nمتوفا را بجز فرزندش به شخص دیگر نسبت نمی فرمودند چنانچه از آغاز تا انجام سلطنت\nتیمورشاه احدی را بنام اشرف الوزراء رسمیت نداد زیرا عنوان مذکور مخصوص و موروث\nوبلکه یگانه باعث کدورت سردار شیر محمد خان در عصر محمود شاه درانی باسر دار فتح خان\nبارکزائی این بود که عنوان شاه ولیخان وزیر و حافظ شیر محمد خان پسرش را بفتحاً غصب کرده بود\nزیرا بقرار قانون آنوقت عین صلاحیت يك نفر صاحب منصب بدیگر پرداخته میشد اما بلفظی\nكه يك شخص شهرت ورسمیت پیدا میکرد دیگری از ان حق استفاده نداشت .\nگزارش مختارالدوله از جلوس زمان شاه (۱۲۰۷ هـ ق) الی سال وفاتش چیتین آغاز وانجام\nمی کند: مختارالدوله در سال ۱۲۰۸ هـ ق که برادران نصیر خان بلوچ شهزاده همایون را علیه\nزمانشاه تحریک میکردند زما نشاه چون از بی کفایتی صاحب منصبان دیگر که در دفعه اول علیه\nشهزاده همایون فرستاده بود مکدر شده ولازم دانست تا یکنفر خیر اندیش و شخصیکه از راه مصالحت\nتواند معامله را انجام دهد بفرستد حافظ شیر محمد خان مختارالدوله ازانکه با شهزاده همایون\nدر آغاز سلطنت تیمورشاهی (۲۲ سال قبل ازین واقعه) دست معاونت داده و او را\nاز محبس برآورده بکرسی حکومت بنشانده بود میتواند که امروز از راه شفقت ومرافت شهزاده\nرا از راه صلح بآمدن کابل راضی نماید .\nمختارالدوله حسب الامر زمانشاه باراول از دارالسلطنهٔ کابل بدین عزم بالجزم سینه خداداد\nفو شنجی را با خود همراه داشته راه بلوچستان برگرفت و پس از وصول همدرا نجا شهزاده","chars":2710,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00333.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/333","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/333","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}