{"book":"adl0964","page":331,"text":"(۲۲۹)\n\nبر رأی وزیران رو شنضمیر\nشود کار شاهان کفایت پذیر\n\nمختارالدوله\n\nدر قطار وزراء ذیشان شاه زمان شخصی را با این القاب بزرگ اشرف الوزرا ومختارالدوله میگان میشناسیم واينك در محل مناسب که مختصر تذکاری از وزراء اعلیحضرت ممدوح در میان می آید از ذکر احوال مختار الدوله صفحاتی چند بیادگار میگذاریم : سومین فرزند فر زانه اشرف الوزرا سردارشاه ولیخان بامیزان قوفلز ائی شیر محمدخان است. موصوف حافظ قرآن مجید و شخص عا لم ومتدین و در دوران حیات پدر یعنی دوعصر سلطنت احمد شاه غازی از انکه سن او مقتضی کار های خطیر دولت نبود بکدام رتبۀ جليله احراز موقع نکردوتنها از اخلاف اشرف الوزرا.شاه ولیخان دوست محمد خان پسر اکبرش دو فتح مشهور مکدا فتح تابی کشمیر نظر بفعالیت ودلیری او که در آوردن راجه جمووشاهرخ نزد اقوام آنها بطور گروگان رفته بودوکاسان مذکوررا برای انجام خدمت حضوراعلیحضرت احمدشاه درانی فرستاده بود بلقب اعتمادالد و له افتخار حاصل کرد اما سائر برادرانش بشمول شیر محمد خان تا مادام حیات احمد شاه غازی ودوام وزارت شاه ولیخان بجز خدمات تشریفاتی حضور بکدام رتبه ومنصب جليله احراز موقع نکردند.\n\nدر سال ۱۱۸۶هـ ق بعد ازوفات اعلیحضرت احمد شاه بابا وز یر شـا ه و لیخان برای استحکام واستقرار سلطنت شهزاده سلیمان ازلحاظ نواب بلقیس بیگم دختر خود که زوجه شهزاده سلیمان بود بمنظور سلطنت شهز اده دوست محمد خان اعتمادالدوله و سر دار نصرالله خان وسردار آزاد خان پسران خودرادر نواح قريب قندهار بغرض استمداد از اقوام غلزائی فرستاد واز انجمله سردارشیر محمد خان را در بلوچستان نزد نصیرخان بلوچ اعزام داشت. چون خودش با سه فرزند و دوخواهر زاده اش در دشت بکوا بقتل ر سیدند سردار شیر محمد خان از بیم جان در بلوچسنان نزد نصیر خان مذکور در مدت شش ماه تو قف ورزید . اعلیحضرت تیمور شا ه که هنوز در قندهار اقامت د اشت چون شخص وزیرشاه ولیخان وفرزندانش بقتل رسید ند ازاقامت سر دا رشیر محمد خان در بلوچستان خوف میکرد تا بهمدستی نصیر خان بلوچ ازحیث انتقام خون پدرش که مباد ا مصدر فتنه و فساد بشو د بناءً بعنوان نصیر خان بلوچ فرمان فرستاد تا سر دار شیر محمد خان را در قندها باخود بیاورد چون شخص نصیر خان که آینده را خطر ناك ا حسا س میکرد از باعث آنکه مبادا شیر محمد خان مانند برادران او بقتل برسد فر ستادن اورا در اقندهار دور ازمروت اسلامی وبعید از ننگ وغیرت افغانی دانسته ولی کدام جوا ب قناعت بخش نیز ننوشت.\n\nپس از انکه اعلیحضرت تیمورشاه عازم کابل شد از قند هار بغی سر دار عبدالخالق خان ظهور کردوبرادرش شهزاده همایون فرزند ۱۱ ساله اعلیحضرت تیمور شاه رادرمحبس فر ستا د وخودبنائب الحکومتی قند هار پر داخت ، وقتی که سردار عبدالخالق خان سد و زا ئی","chars":2303,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00331.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/331","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/331","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}