{"book":"adl0964","page":321,"text":"(۲۲۳)\nسردار علم خان در اوان شباب در قندهار لقب قللراقاسی [سردار غلامان] دریافت و نخستین\nوقتی که مردم مشهدی و نیشاپوری جوانشیر و افشار و بیات و ریگا و قلماق و قورت و قرغان\nو قراچه داغی و کرمانی و خانی و قراتی و طبسی و تبریزی و حبشی . و کوکلانی\nو جمشیدی و تا تاری از دیار مختلف مشهد طوس - نیشاپور - تون - طبس -\nمیمنه - هرات و بدخشان بقندهار انتقال یافتند اعلیحضرت احمد شاه غازی تعداد افراد\nاقوام مذکور را بزیر دستی و مراقبت سردار زادگان درانی تعیین فرمود و آنوقت مردم قورت\nوقلملق و قرغان وقراچه داغی - و کرمانی - و خانی در اختیار سردار علم خان بود و مردم\nکوکلان و جوانشیر و افشار و غیره در اختیار دیگر سردار زادگان قو قلرانی دسته دسته تقسیم شده\nبودند و هر دسته نفر طولاقه مزبور که تحت امر یکنفر قللراقاسی اداره میشد آن دسته نفر را بیگ\nیارق مینامیدند .\nعلم خان وکیل الدوله در اوائل سلطنت اعلیحضرت تیمور شاه [۱۱۸۶ هـ ق] بجرم همداستی\nسردار عبد الخالق خان متهم و تحت محاکمه گرفته شد و چون بی استی از جانب سردار عبد الخالق خان\nسدوزائی در قندهار سنجیده شده بود بالاخر در دارالسلطنه کابل با پدر خود سردار عبداله خان\nوکیل الدوله برائت حاصل کرد در زمان وکالت پدر خود که اعزاز و اقتدار کامل بخاندان شان\nکما فی السابق عنایت شد اینوقت برتبه ایشیک اقاسی باشی و امیر بازار حیثیت و قدر در بار\nعصر را حاصل نمود و علاوه بر وظائف امارت با و سلطان باستناد مکاتیب رسمی در امور لشکری\nو کشوری وارسی میکرد و در باره معاملات دخالت مطلق داشت چنانچه از سند خطی\nممهور بخط مهرخان کشکچی باشی که نسبت تقسیمات لشکر جنهاول بسته شده است بخوبی\nبرمی آید.\nوظائف ایشیک آقاسی باشی آنعصر گاهی بنام امین خلوت و گاهی بلفظ امیر بازار نیز\nضم شده و اقند از زیاد بهم میرساند و نامه شیران جهان خان سپهسالار که در وقت عهده داری او\nبرتبه ایشیک آقاسی باشی و امارت دربار از پشاور مواصلت کرده است مقام و منزلت اورا\nاز داشتن القاب و صلاحیت و تقرب بحضور سلطان درانی سراپا باثبات میرساند.\nدر سال ۱۲۰۰ هـ ق با آنکه پدرش در طرف اتسال حیات داشت اما از اثر کبر سن اورتبه رفیع\nوکالت سلطنت برحسب استر ضاء پدرش از حضور اعلیحضرت تیمورشاه درانی برای او سپرده شد.\nدر سال ۱۲۰۷ هـ ق در وقت جشن سلطانی اعلیحضرت زمانشاه از حضور اعلیحضرت شهنشاه\nجوان عین مرتبه و القاب و اعزاز عصر تیمورشاه در باره او تائید شد و در زمره پنج نفری که\nاعلیحضرت زمانشاه درانی در عصر سلطنت خود آنها را جیفه و کلاه سلطانی [بیاق سدوزائی]\nپوشانید مقدم همین شخص بود و از روز اول سلطنت زمانشاه بنام وکیل الدوله شناخته گردید\nو قراری که از متن نامه های والدة اعلیحضرت زمانشاه و تقریر محمد علی [کفایت خان]\nبن میرزا هادی خان عشرت برتبه منشی باشی [سره منشی حضور] و هکذا برقراری مواجب نسبی\nمادر دوست محمد خان و مرتضی خان و علوتاً نامة شهزاده کامران و وزیر فتح خان از پشاور\nونامه نواب مظفر خان آنچه بعنوان او ارقام یافته است ثابت میدارند که در عصر زمانشاه درانی\nدر سال یکهزار و سه خرج دسترخوان و پنج لک روپیه معادل دو کرور وام هندی مصرف لشکر قومی\nداشته است.","chars":2651,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00321.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/321","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/321","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}