{"book":"adl0964","page":276,"text":"فصل اول\nجلوس شهزاده سلطان محمود درانی\nبسریر سلطنت افغانستان\nشهزاده سلطان محمود درانی بنوعی که سالیان دراز حیات پر مشقات او در صحائف\nگذشته مذکور شد باستناد فرمانها ومسکوکات وی در شهر ربیع الاول سال ۱۲۱۶ هـ ق\nبرای اول بار در قصر سلطنتی بالاحصار کابل بر اورنگ سلطنت تکیه زد اما از لحاظیکه\nدر شکست سیاسی سلطنت زمانشاه وظهور اختلال چندین ساله اساس وقدرت سلطنت\nقاهره احمد شاهی را از بین برد وبا مخالفان طایفه افغان موانست پیدا کرد جلوس\nشهزاده سلطان محمود مانند افتخاراتی که اعلیحضرت احمد شاه و تیمور شاه وزمانشاه و\nدفعه اول شاه شجاع الملك كسب کرده بودند این سلطان در بدست آوردن زمام سلطنت\nآنقدر کسب ننمود و با آنکه یکعده سرداران از دست زمانشاه بقتل رسیدند باز هم\nمحبت زمانشاه در دلهای مردم درانی بیشتر از برادران او بود در همه حال ان روز اول جلوس\nشهزاده سلطان محمود به [محمود شاه] مسمی شد و اولین قص خاتم سلطنتی محمود شاه\nموصوف بچین بیت آراسته گشت :\nچو برگزیده سبحان وظل معبود است فراز مسند شاهی مقام محمود است (۱)\n١٢١٦\nاعلیحضرت محمود شاه درانی انروز جلوس بر اریکه سلطنتی در بالاحصار کابل\nبهر يك از خوانین و رؤسای طایفه درانی و غیره که بیشتر با و كمك كرده بودند با لقاب و رتب\nاعزازى نيك بنواخت.\n(۱) در عصر شهریاران درانی مراتب شعر و ادب نظر بذوق ادب دوستی و ادب پروری\nآنها نهایت مترقی بود و بعضا نازکی ها در اقوال معلوم میشود که گویا شعرا ء در بار\nآنعصر با ساتیذ متقدمین در سخن شباهت بهم میرسانیدند.\nدر مصراع فوق مقام محمود از ذو ثلائین معنی هم در گذشته است زیرا در اصل لفظ\nدرجه اعلی از حسنات است و مقام محمود نام مقامی است که آنحضرت صلعم در شب معراج\nآنجا رسیده است و بعد از ان دو معنی دیگر بمقام سلطان محمود غزنوی ومحمود هوتك\nو بالاخر باسم اعلیحضرت محمود شاه وكمله محمود که مراد از سریر سلطنت و لفظاً نیز\nمعنی بهتر دارد بچند دلیل نسبت صحیح بهم میرساند. ملک الشعراء دربار اعليحضرت\nمحمود شاه قبل از سلطنت او دربار هرات میرزا عبدالله خان ترشیزی متخلص به شهاب بود\nومذکور در سال ۱۲۱۵ وفات یافت .\nو اینوقت در دار السلطنه كابل میرهوتك خان افغان و میرزا عاجز و میرزا مشرف وميزا\nسلك وملا جائی ومیرزا وصفی و میرزا مهدی از سرآمد شعراء و فضلاء در بار سلطان\nبشمار میرفتند اما گوینده بیت فوق معلوم نیست .","chars":1985,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0964/00276.jpg","first_page":1,"last_page":700,"title":"Durrat al-zamān fī tārīkh Shāh Zamān درت الزمان فى تاريخ شاه زمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0964/276","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0964/canvas/276","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0964/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0964_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}