{"book":"adl0963","page":30,"text":"امارت پناهی نهضت فرمای کابل گردیده بتاریخ ۱۲۷۲ تشریف فرمای مستقر خلافت شد\nبقدر دوسال سردار غلام حیدر خان در قندهار حکمرانی فرمود مگر سپاه بسلطنت را آنقدر\nتسلط داده بود که امن و امان بالکلی از ملك برخواست و رعیت همه دست بر آسمان شد نـد\nهر چه سپاهی بلائی می کرد بازخواست از ان نبود از حدوثات که در ایام حکومت سردار\nغلام حیدر خان رخ نمود قحط شدیدی بود که بر اهل قندهار طاری گردید که لب نان را بجان\nخواهان شدند مادر مهربان بالقمة گوشت جگر گوشة خود منتظر و پدر غمخوار از فرزند\nدلبند متنفر گردید بازار و کوچه هر روز از مردگان جوی زده توده بود سر پنجهٔ روزگار\nچنان گلوها را فشرد که متنفین از خوردن اقسام غصه ها شاکر و فارغ نشستند و استاد زمانه\nچنان پنجه ها بروی کار انداخت که ارباب قطع از پوشیدن دلق پارهٔ پریشانی خود\nآسوده گشتند. شیخ سعدی علیه الرحمه:\n\nبیت :\nچنان قحط سالی شد اندر دمشق\nکه یاران فرا موش کردند عشق\n\nوروز بروز تنگی قحط و غله زیادت گشت و هر لحظه و هر ساعت آتش مجاعت و بی قوتی\nبالا گرفت و دود گرسنگی از درون خاص و عوام و اشراف و ایام بر آمده غنی و فقیر صحیح\nوسقیم بیمار آزو مریض نیاز شدند و مردم از شدت قحط در خرمن کاه انجم نمودار دانه می دیدند\nودست ایشان با آن نمی رسید و در حدیقه مینای کشت زار سپهر خضرا از صورت پروین نشان\nخوشه مشاهده می کردند اما توشه ازان برنمی توانستند صولت گرسنگی همه را از عمر\nسیر کرده بودند لیکن چنان سیری که دفع گرسنگی نمی نمود جمله را باو بی تابی بردن بود\nاما ازان باز خورسندی چهره نمی کشود .\n\nمثنوی :\nآن چنان تنگ شد بر ایشان کار\nکه دمی کشته گرگ مردم خوار\nنان به نزديك مرد جـــا بتمند\nفرص خور بود بر سپهر بلند\nپیش مرد غریب بی سر راه\nخــورش شام بود زكـــاسهٔ مــــاه\nنه دل از نان به آبدان با کام\nنـه شکم را ازان پــدیـــد آرام\n\nتا کار بجائی رسید که اکثر مردم عیالها را از دست گرفته بطرف اوطان فرار شدند\nچنانچه مردم فوشنج وشورابك دختران خود را در سند بيك نان بر اهل سند فروختند که\nکه در هر قریه از قرای سند همان دختران افغانان تا بحال موجود است آخرالامر تجار\nرو بکابل و بلوچیه و غیره نهاده مور مانند دانه می کشیدند و فصل بهار نیز رسید. اکثر قوت\nمردم از علف بود تا که توت و میوه پیدا شد و غله نیز پخته شده قحط تدریجا مرتفع گردید\nالمقصه . القصه سردار غلام حیدر خان پس از موعد مذکور احرام زیارت قبلة حقیقی\nکه عبارت از قدمبوسی والد ماجد بود بسته سردار فتح محمد خان را به نیابت خود در قندهار\nگذاشت و سبب باعث برفتن کابل آن بود که کارهای سلطنت در غیبت او تعلق به حضرت\nاعلی گرفت و چون اسم ولیعهدی بروی بود ناخواست که امری از امورات سلطنت مفوض به آن\n\n(۱۹)","chars":2278,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0963/00030.jpg","first_page":1,"last_page":209,"title":"Gulshan-i amārat گلشن امارت","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0963/30","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0963/canvas/30","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0963/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0963_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}