{"book":"adl0959","page":438,"text":"پادشاهان متأخر جلد دوم\n(١٦٧)\nو اظهار می‌نمود هذا القياس سخن بدراز نکشد ازین گونه جزوی بیان‌های مردمان کدری\nوسخن‌های مردمان رهگذر مردم وحشی طبیعت ترکستان رم کرده گرفتار وسوسه شیطان\nبودند و درین تبلغ و بد تمیز نمی‌کردند. قضا قا بیکی شاعر می‌گوید:\nعرباد که برخیزد گد بر سر گل ریزد\nدر همان حین که مردمان ترکستان در بین خوف\nورجا شب را بروز می‌آوردند و لحظه بلحظه خوف غالب می‌شد فرمانی از دارالسلطنه\nکابل از حضور شهریار عدالت گستر سرکار امیر عبدالرحمن خان اسمی بندگان\nسردار محمد اسحق خان رسید و جمیع افسران نظام و تمامی کارگذاران ملك را طلب\nحضور فرموده بودند ازان سبب که خدمتگار و غیر خدمتگار وقابل وغیر آن منظور\nحضور شد خدمتگار و کارداران که سزاوار احسان باشند از حضور نوازش ومرحمت\nدیده مرخص خدمات خود شوند واشخاصی که سزاوار خدمت نباشند و از عهده خدمت\nبرآمده نتوانند از حضور معاف شده بجانب اوطان خود روند وچنانچه این امر در جمیع\nشهرها فرمان شده بود ازین قضیه مردم ترکستان آگاه نبوده برعکس آن قیاس\nکردند و برعکس فرمان مطلب را تقریر نمودند مردمان ترکستان یقین کردند و به تکرار\nشنیدند که نیت سرکار اقدس اشرف در خرابی مردم ترکستان واضح است و می‌خواهند\nکه مردم ترکستان خصوص افسران کارگذار صاحب تدبیر را از ترکستان جدا کرده\nدیگر نگذارند بعد ازان خرابی ترکستان را جایز دارند.\nشعر\nسخن شه بلند و میترسم\nکه مرا حرفی از دهان بچهد\nلهذا ازین شنیعه و فرمان پادشاهی یکباره مردم ترکستان که وحشی طبیعت بودند از افغان\nوازبك وترك و تاجيك از جانب دارالسلطنه کابل حضور پادشاه اسلام ناامید شده خود را بدامن\nبندگان عالی سردار محمد اسحاق خان انداختند و التماس کردند که ما بندگان و خدمتگاران\nرا از خدمت خود جدا نکرده بنا به دولت خود از طریقه بنده وری محافظت دارید باری\nسردار عالی مقدار که تدبیر را موافق بتقدیر یافت مردم را بعهد و پیمان کر دانیده\nتسلی دادند و جواب فرمان سرکار را در تاخیر انداخته بفکر دور انديش بيك\nخیال را بهر طرف جولان داده روز را بشب میرساندند و تدبیر می‌جستند اتفاقاً چندی\nازین فقره گذارش یافت که فرمان دیگر بعتاب سردار محمد اسمعیل خان رسید و مردم\nترکستان آگاه شدند از وحشی طبیعتی احوال شان دیگرگون شد و دانستند که سلسله\nدوستی مبدل بدشمنی گردید و اتفاق کناره گرفت و نفاق پیدا شد خصومتی بازا رفته\nانگیزان رواج یافت و سخن چینان را میدان حضوری پیش آمد و سخن چینی و فتنه انگیزی\nرا بکرسی نشانندند و بخرابی دولت طرفین کوشیدند و شب و روز در غمازی و فتنه انگیزی\nکمر بستند و سخن بافی کردند چرا چنین نکنند قبل ازین در چند موضع بعرض خردمندان\nنوشتم که شیوه افغانان نفاق است و نفاق را دوست میدارند خصوصاً که درین موقع از حضور سرکار\nخوف کلی به مردم ترکستان دست داده بدم سخن چین که از پایه سخن بالا گرفته و فتنه\nانگیزی خود را بدلیل و برهان با خوف بسیار بکرسی می‌نشاندند مختصر سخن هنوز روزی","chars":2465,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0959/00438.jpg","first_page":1,"last_page":469,"title":"Pādishāhān-i mutaʼakhkhir-i Afghānistān پادشاهان متأخر افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0959/438","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0959/canvas/438","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0959/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0959_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}