{"book":"adl0959","page":409,"text":"(١٣٤)\nجلد دوم\nوعده ماموری که عبارت از يك هفته باشد اگر حیات باقی بود و فرزندم در قید حیات باقی\nماند حسب الفرمان وارد کابل خواهد شد اضافه بران زمانی که وارد کابل شوید هوش کنید\nکه بکایات فرزندم را بمد نظر نیاورید که با حال پریشانی نظر کنم زیرا که هنوز داغ\nفرزندم سردار محمد علی خان بدل سرکار با قس است و طاقت دیدار ولی عهد را با هل تباه\nندارم باری چون فرمان سرکار به دانشمند ان حضور ولی عهد رسید حسب الامر بندگان اقدس\nیکهفته دیگر بسیر گل و ریا حین و تماشای سبزه زار و آبهای با صفای کل گشت گذارندند\nاما تقدیر ازلی را تدبیر چه سود و کوشش بی فائده را چه ثمر خواهد داد .\nرباعی\nچو رفته به تقدیر دگر گون نه شود\nبیگندره از انچه هست افزون نه شود\nهان تا جگر خویش زغم خون نکنید\nکز خوردن غم بجز جگر خون نه شود\nخالص کلام در بین یکهفته مرض ولیعهد ترقی کرد تا حالت حرکت باقی نماند و فرصت\nبردن شهر کابل ممکن نشد و ساعت به ساعت تنزل دست داد و مرض قوی گردید تا اینکه\nدر همانجا وفات کرد و داغ بزرگی بر جگر پدرو مادر تا به قیامت باقی گذاشت بلکه بعد از\nچندین سال گذشته داغ سردار محمدعلی خان را بخاطر والا تازه کرد اضافه از خفقان و کدورت\nسرکار که چندین پریشانی های کلی را دیدند بحیرتم که از احوال مادرش چگونه قلم دوز بان\nبه شرح و ادوفات ولی عهدرا تحریر کرد مینویسد هنوز از وفات فرزند ناشینده روح از\nقالب پرواز میدارد و جان بی حس و حرکت ظاهر میشود همچنین اشخاصی که خدمت حضورش\nدریافته بودند افزون از قیاس داغدار شدند خلص کلام در ایامیکه روح از قفس بدن ضعیف\nنجف شاهزاده نامراد پرواز کنان بروضه رضوان و بهشت جاودان شتافت و خلق افغانستان\nخصوص مردم کابل که دست پرورده ولیعهد جوانمرگ بودند داغی بر جگر اوشان نهاد گویا\nقیامت صغرا برپاشد و شورش محشر هویدا گردید اکنون هر گاه خواهم که شرح وفات ولی عهد\nنوجوان را با غوغای خلق کابل از پیرو جوان وسید و عام و مردوزن و كوچك و بزرگ شرح\nوارد وقید تحریر درآورم چنانچه از غوغا و غلغله خلق گوش فلك كر كرد جمع ملکوت\nدر حیرت وفلك با همه کجرفتاری به حسرت . البته قلم دوزبان با وجود دوزبانی از تقریر آن\nقاصر وعاجز بلکه سر به زیر افگنده از عهده تحریر آن برآمده نمیتواند لیکن دون کته\nمینویسم و سخن را مختصر میسازم اول ولایت افغانستان خصوص دارالسلطنة کابل از شهر واطراف\nآن که مقرر به دیدار فرخنده آثارش مسرور بودند و از نوارشاتش بهره مند و ازخان\nاحسانش خورسند و خرم میگدارندند درین وقت همچنان از مرگ آن نونهال گلشن\nاقبال پژمرده و غم اندوده وماتم زده و به غم فرو رفته شب و روز گرفتار ماتم بودند دوم از خلق\nنیکو واخلاق پسندیده و تواضع بسیار و فروتنی وسادات پروری و علما نوازی و كوچك و بزرگ\nو يتيم و صغیر و پیروبرنا با جمله سخاوت پروری و کم آزاری و صاف اعتقادی که خداوند در عین شباب\nبه وی اعطا فرموده بود از عقل بعید بود با خلق خداچنان رفتار داشت که حد بشر نبود خصوص\nدر باره فقیر و بینوا و بیوه زنان و بیچارگان چنان رفتار و کردار و تواضع داشت که گویا\nپادشاه زاده نبودند و همسر بیچارگان شمرده میشدند اضافه بران شب و روز متوجه خرج","chars":2626,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0959/00409.jpg","first_page":1,"last_page":469,"title":"Pādishāhān-i mutaʼakhkhir-i Afghānistān پادشاهان متأخر افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0959/409","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0959/canvas/409","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0959/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0959_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}