{"book":"adl0959","page":407,"text":"(۱۳۲) جلد دوم\n\nدار ملك حواله نمودند و بعد فرمان فرستادند و امر کردند که در زمان اندك باید و شاید جمع آوری کرده بخزانه عامره برسانند ورسید خزانه دار را حاصل کرده بدفتر مملکتی ثبت بدارند و در نزد خود نگاهدارند تا در وقت محاسبات مجرا شود چنانچه در جمیع ولایتهای افغانستان از غزنین و قندهار و فراه و هرات و دیگر قصبه جات وشهر های كوچك و بزرگ و دهات و غیره تماماً آدم مقرر شد که بودنا بود را حصول سازند لاکن بندگان سر کار و وزیران در بارومشیران کاردار را یقین حاصل بود که بودا ندك است و مردم افغانستان از این رهگذر بسیار خورسند خواهند بود زیرا که نام غزا در بین است اما ندانستند فقراء از این وجه آزرده خاطر می گردند و پادشاه عدالت پرور پاك طینت خود را غیبت می کنند و بد میگویند و به بدی یاد می فرمایند و مبلغ قلیل بنظرشان کثیر مشخص میشود و دو پاره پادشاه وولیعهد پسرش که در عین احباب و شاهزادگی خدا جوی میباشد نفرین می کنند اما چگونه ولیعهد بچه آهو شاهزادگی وجه رعیت پر و ری و فقرا نوازی که مثال نخواهد داشت با وجود این همه رحم دلی و خداجوئی شب و روز فقرای بی اندیشه دربارۀ هم چنین جوان صاحب كمال بد می گفتند و در نصف شب ها و سحرگاهان نفرین می کردند و پادشاه عادل خود را بظلم و ظالمی نسبت میدادند عاقبت نارضامندی فقراء بحضور اقدس معلوم شد و آزرده خاطر شدند و جمع وزيراء را بد گفتند و سرزنش کردند بعد از آن درباره فقراء غضب کردند در باب جمع آوری وجه حکم ناطق فرمودند و جمیع افغانستان را ظالم پرور خطاب کردند و در مجلس عام مرحمت فرمودند که طایفه افغان و مردم افغانستان ظالم پرور وظالم طبیعت اند و پادشاه رعیت پرور و امیر عدالت گستر را نمی خواهند چنانچه ظالم را عدل و عدالت را ظالم میدانند زيرا كه خاك و آب افغانستان پرورده نفاق است ولایتی که نفاق اندیش بود ظاهر است که همه کارات شان برعکس باید بود از در گاه خداوند می خواهم که دایم گرفتار ظالم و پروردۀ ستم باشند تا قدر عافیت بدانند هر چند که عافیت را نمی دانند با وجود آن بظلم گرفتار آیند تا شاید از فقراء نوازی سر کار قدری آگاه شوند و نیکی های بندگان اقدس را شمه بدانند بهر حال ازین واقعه چهار روپیه گی مدت دو سال که دارش بافت تا داخل خزینه گردیدلاكن استاد می گوید :\n\nفرد\n\nخوی بد بر طبیعی که نشست\nنرود تا بوقت مرگ از دست\n\nمردم فقراء از باعث همین مبلغ قلیل که عبارت از چهار روپیه گی باشد و مبلغ کثیری بنظرشان جلوه داده بود شب و روز در بارۀ سر کار و ولیعهد دعای بد می کردند قضا را در سال نهم از سلطنت دویم پارۀ سر کار اقدس گذشته بود که ولیعهد ناخوش شد و ناخوشی شاهزاده بلند اقبال بطول کشید و یومیه مرض ترقی کرد عاقبت مرض راجع خفقان شد و کار دشوار افتاد حکمای دارالسلطنه و داکتر های دولت انگلیس كه هر يك خود را افلاطون زمان و بقراط عصر خود می دانستند از معالجه و شناخت مرض شاهزاده والا در ماندند و بحرت افتادند آخر الامر جمله اطباء حضور شاهزاده چنان مصلحت دیدند که مرض خفقان بجز از سیل و صفاء و ساز و سرود و گل های رنگ نما رنگ سبزه زار","chars":2577,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0959/00407.jpg","first_page":1,"last_page":469,"title":"Pādishāhān-i mutaʼakhkhir-i Afghānistān پادشاهان متأخر افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0959/407","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0959/canvas/407","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0959/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0959_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}