{"book":"adl0959","page":405,"text":"جلد دوم\n(١٣٠)\nفحش بزرگی میدهم وباك ندارم واز زمان امیر کبیر تا حال که بندگان اقدس بفضل خدا وند تخت نشین افغانستان است دایم گستاخی دارم و میدارم بعد سرکار والا بخنده در افتاد خیلی بايشك آقاسی مذکور شوخی کردند و مهر و محبت ورزیدند و اهل مجلس جمله بخند ه در آمدند خلاصه کلام سرسخن باز گردیم و از مطلب بازگوییم. باری چون امور مملکت داری هرات تعلق به سپاه سالار حسین علی خان گرفت هر چند مستو فی حبیب الله خان بودند و حاکم ملکی محسوب می شدند لاکن شیوۀ افغانستان باید از دست نرود تعمیر افغانستان از نفاق است باید و شاید بهمان طریقه عمل دارند مختصر کلام سپاه سالار مذکور از کمال عقل و دانش رجوع به آبادی نهاد و شکست و ریخت در دیوار قلعه را تمامی بادرواره خانه بخوبی و درستی تعمیر کرده خصوص خندق اطراف قلعه را با ر دیگر بطرز جدید عمیق کرده و خیلی بزرگ نمودند و اسبابی برپا کردند که به يك روز از آب دریا مملو شود لاکن ظاهر نیست که چه نحو آب از کجا بخندق میرسد از زیر زمین لوله ترتیب کرده آب بخندق میرسد هم چنین بشهر هم سرشته کرده اند هرگاه آب بخواهند بدون ملاحظه می برند واحدی ازین حادثه نمی داند که آب از کجا می آید مدعا آنکه شهر هرات را چون شهری از نو تعمیر نمودند گویا سد سکندر ساخته شد اکنون از حضور سرکار عدالت گستر و یاد شاه رعیت پرور سرکار امیر شیر علی خان سخن کرده شود سرکار اقدمی از ابتدای تخت نشستن افغانستان خیال حرکت بجانب کفر داشتند و متوجه سرشته داری ملک و سپاه بودند لاکن تقدیر در تاخیر می انداخت چنانچه شاعر میگوید :\nشعر\nهر چه دلم خواست نه آن میشود\nهرچه خدا خواست همان میشود\nواستاد دیگر می فرماید :\nفرد\nچون رفته بتقدیر دگر گون نشود\nيك ذره ازان چه هست افزون نشود\nچنانکه مدت سه سال در گرفتاری سردار محمد یعقوب خان گذارش یافت که شورش انداخت و مبلغهای کلی مخارج شد و چندین امورات پادشاهی معطل ماند و فرصت دست نداد تازمانی که سردار مذکور محبوس شد و خلقی از زحمت او نجات یافتند و بندگان اقدس آسوده گردیدند بعدازان متوجه افواج نظامی شدند و لشکر هارا از نظر فیض اثر گذراندند خصوص شتریلتن از جوانهای خردسال قبل ازین حسین علی خان سپاه سالار جمع کرده بنام نامی ولیعهد سردار عبدالله خان نام نهاد مکمل نموده بودند چون خرد سال بودند بهر پلتن آخند وملا و سرپرست کامل مقرر کرده بودند که تعلیم خواندن و نوشتن و نماز وروزه و طریقه اسلام و امر ونهی را استادان یومیه تعلیم بدهند چنانچه يك ساعت خواندن ونوشتن و آداب اسلام و يك ساعت قواعد و قانون نظام داری عمل دارند این بود که سالار مامور هرات شدند لاکن این قاعده بمعرفت استادان و سرپرست جاری بود تا اینکه سرکار والا تبار رجوع بنظام وسرشته نظام داری آورده متوجه افواج ظفر شکوه شدند بعدازان ملاحظه کردند که لشکر افغانستان در مقابل فوج دولت برطانیه قلیل است و مقابل نمی آید و اندك میباشد امر کردند که از هر طائفه آدم گرفته داخل افواج","chars":2466,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0959/00405.jpg","first_page":1,"last_page":469,"title":"Pādishāhān-i mutaʼakhkhir-i Afghānistān پادشاهان متأخر افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0959/405","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0959/canvas/405","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0959/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0959_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}