{"book":"adl0959","page":162,"text":"و بدمیگفت و توبیخ میکرد وازحضور میراند چنانچه مدت یکماه بر این منوال گذارش یافت خصوص جرنیل شیخ میرخان را هر روزه طعنه بجرنیل اسحق افسر بزرگ قندهار را میداد و میفرمودند که ای جرنیل نامرد بی ناموس جرنیل اسحق دوساعت از بادار خود پیشتر خود را به قتل داد و مرگ بادار خود را ندید و جناب شما بدست خود بادار خود را به قتل دادید وزنده میگردید از شما سوال دارم مرگ به بشما افضل است یا زندگی بنامردی باری سخن بطول انجام یافت عاقبت از کم دماغی سر کار و تغییر نیافتن مزاج اقدس بسیاری امور پادشاهی از فوجی وملکی معطل ماند فغان از مردم سرشته دار برخواست با وجود یکه مستوفی عبدالرزاق خان که شرح احوال او را سابق تحریر نموده بودم و مرد کهن سال خدمتگار قدیمی از زمان امیر کبیر بود و پیوسته بحضور سر کار حاضر ومتوجه حضور انور و کارهای سلطنتی قندهار بودند و همیشه بندگان اقدس را متوجه و خیرخواه دولتی و ملتی چنانچه در وقت کورت وغضب سر کار نصیحت گر و نصیحت گوی بی باکانه زیرا که وصیت امیر کبیر در باره مستوفی مذکور شده بود که از سخن مذکور تجاوز ندارد بناء بران بسیاری اوقات که بندگان اشرف غضب میکرد مستوفی خود را شريك سخن کرده فکر سر کار را بطرف دیگر راجع میکرد و در خلوت نصیحت میداد وسرزنش مینمود و خدمات دربار وامور سلطنتی را بدون اجازه پادشاه باختیار خود پیشرفت میداد چنانچه امور قندهار که پراگنده احوال شده بود باتفاق سردار محمد اسمعیل خان حاکم قندهار سر شته میکردند و دادرسی فقراء و سرشته داری نظام را بخوبی و درستی انجام میدادند و از بسیاری کارها و امور قندهار که سردار محمد اسمعیل خان رسیده نمیتوانست خصوص که در پای لشکر کابل یومیه مخارج طلب بود و فقراء قندهار ذلیل و پریشان از بسیاری لشکر کشی سابقه زمان سردار محمد امین خان بود بمصلحت دید مستوفی سردار محمد اسمعیل خان بدون امر وفرمان سر کار سردار محمد ابراهیم خان که برادر سردار محمد علیخان بودند حاکم شهر قندهار مقرر کردند که تاچندی متوجه عرض و داد فقراء قندهار شود عقب بهمین منوال جمیع امور دولتی را مستوفی مذکور جمع آوری کرده انجام میداد لکن بوقت مناسب که خلوت بود و فرصت می یافت بعرض اقدس رسانند منظور میکرد اما با همه جان فشانی و زحمت شب و روز مستوفی و متوجه بودن بامورات سلطنتی باز هم چندین کارات دولتی مهمل میماند و تنزل میکرد خصوص از کم دماغی سر کار مردم زمانه رنجیده خاطر شده از حضور بندگان اقدس دوری می جستند مگر اشخاصیکه که کار دار مدت وافسر نظامی بودند از ناچاری بحضور می آمدند والا عادت حضور یاکی نداشتند خوف کلی داشتند تا اینکه مدت سه ماه از ورود سر کار در قندهار گزارش یافت وقتی از اوقات شخصی خبر آورد که سردار محمد اسمعیل خان شبها خفيه باسردار محمد شریف خان کجاشده مدتی صحبت میدارند و سخن در پرده میگویند احتمال دارد که سخن چینی وفتنه انگیزی باشد زیرا که عادت سردار محمد شریف خان از زمان لودکی سخن چینی است باری بعد از بیان شخص بندگان اقدس از شنیدن این مقوله متفکر شد و از سردار محمد اسمعیل خان کدورت گرفت و ملال خاطر شد با وجود آن اظهار فکر و در ظاهر چیزی نگفت اما در باطن بجستجوی\n\n(١٥٥)","chars":2641,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0959/00162.jpg","first_page":1,"last_page":469,"title":"Pādishāhān-i mutaʼakhkhir-i Afghānistān پادشاهان متأخر افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0959/162","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0959/canvas/162","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0959/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0959_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}