{"book":"adl0959","page":11,"text":"(٤)\nکه کتاب الفاظ پیوسته میخواهد تا بهم دیگر ربط پیدا کند و آسمان ریسمان نشود و موجب ایراد نگردد چنانچه شاعر میگوید :\nاین راه که تو سر کرده ای از مغروری\nترسم که بمنزل نرسی از دوری .\nباری بعد از فکر بسیار مصلحت چنان دیدم که اول کتاب مختصر تحریر دارم و خود را درین کار آموزیده سازم که از عهده اینقدر کار بزرگ برآمده میتوانم یا خیر چون در قبل ازین رفقای جانی و دوستان روحانی از محرر کتاب خواهش نموده بودند که مقدمه سردار محمد اسحق خان را بناصر کار اشرف اقدس امیر عبدالرحمن خان و شرح رویداد و گزارشات شان را کتابی باید ساخت لهذا فکر کردم که در این باب دو مدعا حاصل میشود یکی امتحان خود محرر کتاب وسرشته بدست آمدن دروم امر رفقة بجا آوردن ، بد کتابی تحریر کردم که اصل کتاب از زوال سلطنت دوم بارة سرکار امیر شیر علیخان و آمدن فرنگی در کابل و محبوس نمودن امیر محمد یعقوب خان و ابتدای سلطنت شهریار عدالت گستر سرکار امیر عبدالرحمن خان و بعضی رویداد و واقعه تا عمروزمان آن تا خاتمه آن که مقدمه سردار محمد اسحق خان با لشکر ظفر اثر سرکار امیر عبدالرحمن خان در حدود غزنی گت نوابغ تاشقرغان و شکست سردار مذکور بدون چون و چرا که شرح آن لازم نوشتن نیست و قرار تحر فند گردیدن ، چنانچه محرر کتاب در فراری نامبرده همراه بودم و بعضی گزارشات بوقوف نمرفته رویدادهای که بمردم افغانیه فراری دست داده بود و سزاوار تحریر دانستم در همان کتاب درج کردم و اسم کتاب را گزارشات نام نهادم چون بعون الله تعالی از ان کتاب فارغ شدم واز تحریر و تقریر آن قدری خورسندی حاصل کردم و دانستم که انشالله تعالی از عهده کتابت برآمده میتوانم بعد راجع شدم بتحریر کتاب بزرگ که تواریخ افغانستان و خواستم که تحریر دارم از قضای الهی و گردش فلکی گرفتاری پی در پی در امور دنیوی دست داد پریشانی روزگار پیش آمد هر چند کوشش کردم وسعی نمودم که فرصت بیابم ممکن نشد\nهر چه دلم خواست نه آن میشود\nهر چه خدا خواست همان میشود\nبهر حال زمام اختیار از دست رفت و اختیار باقی نماند بحیرت فرو رفته لاچاره صبر کردم و تحمل نمودم و تسلی خود را بفرداستاد کرده : بیت\nبدر وصاف ترا کار بدست دم در کش\nکه هر چه ساقی ماریخت عین الطاف است\nلهذا مدت چند سال دیگر بتأخیر افتاد و با محرر کتاب شوق سابقه نماند تا اینکه بعد از زمان طویل و مدیدی که سنه یکهزار و سه صد و بیست و دو هجری بود که فرصت دست داد و شوق سابقه با محرر کتاب پیدا شد و راجع بتحریر شدم اما ابتداء رویداد پنجاه و پنج سال عمر خود را از زمان تولد که دست آویز آنراداشتم تمامدت پنجاه و پنج سال کامل تحریر کردم آنهم کتابی شد اسم او را رویداد گذاشتم چون رویداد خود محرر تمام شد و فراغت حاصل کردم بعد از آن خواستم که رجوع بکتاب بزرگ دارم و بشوق تمام ارادۀ نوشتن کردم که از تقدیرات ازلی و مقدرات لم یزلی که چون چرا را در آن مدخلی نیست سفری پیش آمد و بعنوان حکیمی که پیشه و کسبم بود روانه شهر چوق و غوفته و ادربایه گردیدم لاکن با همه نادانی که خود محرر کتاب مقر هستم در ان حدودات حکیم حاذق نامیده بودم و هر لحظه و هر ساعت بخداوند کریم و رحیم از نادانی خود التجابرده تضرع می نمودم و عرض میکردم که ای پروردگار","chars":2676,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0959/00011.jpg","first_page":1,"last_page":469,"title":"Pādishāhān-i mutaʼakhkhir-i Afghānistān پادشاهان متأخر افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0959/11","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0959/canvas/11","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0959/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0959_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}