{"book":"adl0955","page":312,"text":"علم النفس\n(٤) پیوسته بشماره ١٢)\nاثر خامه فاضل محترم هاشم شایق مد ظلهه\n\n(٢) میل بحسن : این میل عبارت از يك انجذاب روحی است نسبت به بدایع و مناظر دلچسپ چونکه،\nبدیعت ودلچسپی جاذبه ایست که از نسبت معین وانتظام الیق در هر چیز نمودار\nمیشود . اسباب زینتی که در سر وگردن يك وحشی و ترتیب شکل هائیکه در بازیچه يك طفل می بینید\nازهمین میل فطری ظهور کرده است . هنگام سیر در مقابل يك منظره قدرت که الوان گوناگون و\nاشکال نواز غریب دارد ممکن نیست که در معنویت هر شخص باندك تامل حیرت عمیق وهیجان\nلطیفی متولی نشود . این هیجان وحیرت حالت مخصوص است که بعضا کشیده میشود اما از\nافاده ان اظهار عجز مینماید . این کیفیت بتعبیر ( ان) یاد میشود که حالت مخصوص حسن\nبوده بتقریر نمیگنجد .\nمیل حسن و تناسب بعضا اثرات غریبی دارد :\nانتظامات پریشان و بدیعیت های که هرجائی اشیا ومحیط را خواه در الوان باشد\nوخواه در اشکال بامخیله بدیع کار وذوق لقا انسجام پرست جمع و ترتیب جدید می بخشد و\nتماشا میکند حتی دیگران را نیز بمفتونیت خود شريك می سازد . یعنی حسن مغشوش وپیچیده\nانتظام مهم وناقص را بصفا رونق وانکشاف و کمال می اراید . چه حسن عبارت از تناسب است\nکه ذوق علوی مخصوصا انرا در می یابد .\nاین است که ارباب صنایع نفیسه در قالب الوان اوضاع اواز حرکات وسائره نمونه حسنی\nکه درعمق روح شان بحال هیجان ودغدغه است افاده میکنند . یعنی در اظهار او میکوشند .\nاگر این میل مثل حق طلبی بفعالیت وانکشاف دراید هر حس را در قالب حسن و هر حرکت را\nبوضع تماشا خواهد اورد و وشکل دلفریبی خواهد داد .\nبالجمله ازهمین میل است که صنایع نفیسه نام تماشاخانه انتظام بوجود امده بطوری\nترقی کرده که از هر پهلوی ان شعبه ظریف دیگری تشکیل یافته است .\nاین حسن که موضوع بحث ماست عبارت از تناسبی نیست که در چشم میان اعضا محسوس\nباشد . ازقبیل صباحت وجه وضاثت بشره جمال بینی حلاوت چشمان ملاحت دهان\nطرافت لسان وسائره . اینحا حسن هائیست که برای نفس مادی منظور است .\nجائی جامی همین معنی را در لوائح چنین بسته است :\nاز لطف قد صباحت خد چکسی در سلسله زلف جعد چکسی\nازهر طرفی جمال مطلق تابان ای بیخبر ازحسن مقید چکسی\nمگر حسن نفس علوی که هم خود منبع ان است وهم جویای ان عبارت از تناسبی است که\nذوق سلیم ازان با بتواسطه لذات روحانی اخذ وتلذذ و افاضه میکند . چه ذوق استعدادی\nاست که کمال ادراك را در همه تجربیات و اشراقات داشته میباشد .","chars":2042,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0955/00312.jpg","first_page":1,"last_page":438,"title":"Ḥabīb al-Islām حبيب الاسلام","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0955/312","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0955/canvas/312","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0955/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0955_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}