{"book":"adl0955","page":234,"text":"ـ ٢٣١ ـ\n\nبالاتر میبرد ، بطوریکه رحم ـ خیر ـ احسان ـ وسائره را این میل برای محبوب خود\nمخصوص میداند عطوفت وشفقت تولید میکند . شفقت خیر دائمی گردیده صاحب خود را مظهر\nحب انسانیت میسازد . بالاخره انقدر اشتداد میکند که ببذل نفس میکشد چه رسد بفدای\nمال ومنال مناقب قهرمانان دین و وطن را هر کس خوانده است . گمان نرود که در میان این\nتفصیلات از تعریف میل اجتماعی که در اول وهله کرده ام فراموش نموده ام نه خیر! گفته شد\nکه روح میل اجتماعی در الفت وغیر کامی بته پر دیگر در اتحاد وخیر بشیر دیده میشود . فی\nتعطف\nالحقیقه این جنس وفصل در معنی لغوی صریح تر وقوی تر بنظر میخورد چونکه میل اجتماعی ـ\nاولا از يك رفیق شروع میکند مثلا از ازدواج دیر یا زود این حیات دوگانه مثلث مربع شده\nبه تشکیل عایله میکند . محله وسمت ـ قبیله وقوم ـ شهر ومملکت ـ کشور وقطعه را در بر ـ\nگرفته بالاخره جهان شمول میشود .\nهرتوجه تعطف بموضوع متعدد تعلق گرفته درجات مختلف پیدا میکند، لهذا مختصری\nاز درجات تعطف را باید مطالعه کرد .\n\nدرجات تعطف .\nدو سه دقیقه پیشتر از یکطرف گفته شد که تعطف اهسته اهسته ترقی کرده غیر را محبوب\nمیسازد و از طرف دیگر این میل اجتماعی اگرچه ابتدا تعلق بيك رفیق میگیرد اما تا عائله\nقوم ـ ملت ـ همدینان و بنی نوع ترقی میکند .\nعلاوه برین در اقامتگاه املاک و اشیا در ذهنیت وشرف رفیق عائله قوم وسائره نیز ـ\nمربوط میباشد .\nتعلق تعطف اگر تنها برفیق ازيك جهت مادی باشد قیمت بزرگی ندارد . بل خساست است .\nچه درینصورت نفس حالا از دائره ذوق ومنفعت خود نبرامده است و فرح نفس که درین اثنا از\nقبیل حزنی است که روح بطرف داخل نرم نرم درینحال میگریزد تا از مواذی امین بماند .\nلهذا این فرح وحزن روحی فی الحقیقه بخود کامی میکند . درین مقام نفس بحالی است که\nاگر بالم شخصی غیر تعلق بگیرد خوش نخواهد برد واگر بسرور خصوصی کسی شاهد شود ارزو\nمند است که باوهم باشد ...\nهرگاه فرح وحزن نفس از قلبی یعنی وجدان اخلاقی نشأت کند کام وارزوی شخصی خود را\nفدا خواهد کرد . بادغدغه ها وخطرات خصوصی درعالم وجدان مقابله ومبارزه خواهد نمود .\nوجدانها را توحید و روحها را تجنیس خواهد ساخت . در زیر رابطه های انسانی وعلائمهای\nلاهوتی جمع خواهد شد . درینجا لذت در نفس تعلق خیر میباشد . تلخکامی از عدم اتحاد\nذات میخیزد . بته پیر (ا ـ رابو ـ مولف درسهای روحیات) درینحال يك تناسخ مفکوره وی\nبوجود میاید . بالاخره نفس را يك حس مرحمت انسانی استیلا میکند . بحدیکه منافع و ـ\nاذواق طرف مقابل را بر لذات وفوائد خود ترجیح میدارد . صاحب این میل خیرات و مبرات","chars":2176,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0955/00234.jpg","first_page":1,"last_page":438,"title":"Ḥabīb al-Islām حبيب الاسلام","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0955/234","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0955/canvas/234","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0955/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0955_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}