{"book":"adl0955","page":233,"text":"نه هجران دانم نی وصل لیکن اینقدر دانم – که الفت داغ کرده عالمی اندر ته بنیادش\n\n(٢) – تعطف این میل عبارت است که از مربوط داشتن قلب بتاثیرات دیگران . فعالیت\nاین میل بستهء سیر تدریجی حالتهای ذیل میباشد : اولا احساس ثانیا سرایت –\nثالثا تخیل را یعا تقلید . چه ربط قلب بر تاثر غیر انوقت میشود که تاثیراتی در حیات\nخود حس کرده باشد . قاسم چوبینی این حالت را سیصد سال قبل دريك فرد خود –\nبقرار ذیل تصریح کرده :\n\nبسکه ازرد دلم از رده نخواهم کس را درد لم میخکد ان خار در که پائی بکیست\nدر نتیجه این درك وحس که بعضا با فاده فعلی خود شخص متصبع وبعضا بتقرير علامات\nاشک ان تظلم ورنگ زرد چهره در الم مشاهد ه میشود و یا به ظهور خطارت لحن شغف\nخنده وطراوت سیما در سرور مشهود میگردد .\nمیرزا اکبر علائم الم را بنباسر صنعت ایهام وتوریه چه لطیف اراسته :\nدوش از نامهربان چون رنگ زردم دید گفت – اینکه میگویند بیمارست صحت داشته است\nقلب جليس با تعطف نیز در زیر تاثیر ان الم و سرور خواهد امد . این حکم تابع ادراک\nو سرایت است . اینقدر دارد که استشعار ازین اشارات موقوف برحدت ذهن است . علاوه\nبرین تخیل نیز درینجا خیلی مداخلت و تاثیر بزرگ دارد . بچه مرده از مرگ بچه های دیگران\nمتالم میگردد . چونکه شبه پل عین آن زهر را در حیات خود چشیده است لذت آزادی را –\nشخصی تقدیر میکند که پیشتر از الم اسارت بهره برده است .\nایضاح این نکته انست که چون هر شخص از هیجانات دیگران متاثر گردید مخیله صورت\nمثالیه و یا شخصیت ان تاثرات را دوباره در ذهن بیدار و یا تصویر نموده است . خواه این\nهیجانات در شکل الم باشد خواه در شکل سرور . چونکه اهتزازات خیالی و خاطره بیکی از\nمناسبتهای مشابهت عينيت اتصال مربوط است . اگر یکی از این علاقه های سه گانه (مشابهت\nعینیت واتصال) بشعور حسی برنخورد افاده اشارت و علامتهای خارجی اهتزازات خیالی بوجود\nآورده نمیتواند . یعنی قوه مخیله با هیجان مبسوطا متناسب است .\nآمدیم بمسئله تقلید : تاثیر تقلید در قبول هیجان دیگران حاجت بشرح واثبات ندارد .\nتدقیق واقعات هر روزه بتاثیر تقلید شاهد عادل است . بتعبیر دیگر تاثیر تقلید بدهی است\nتنها يك اخطار وتنبيه در ادراك آن کافی است . مثلا در پیش طفلی مادر و یا محبان گریه\nجعلی آغاز کند در حال اشکهای طفل جاری و طراوت چهره اش متغیر میشود . برعکس اگر چهره\nبشوشی ارائه نمایند تبسم در اطراف چشم و لبهای لطيفش نمودار میگردد . آری درین مسئله\nتاثیر مخیله نیز حصه دارد ولی تاثیر مخیله خیلی ضعیف میباشد . چونکه حس تقلید طفل\nقوی تر است .\nبالجمله تعطف بتاثر دیگران اشتراك كردن است . مم ما فيه تجلیات تعطف ازینجا","chars":2213,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0955/00233.jpg","first_page":1,"last_page":438,"title":"Ḥabīb al-Islām حبيب الاسلام","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0955/233","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0955/canvas/233","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0955/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0955_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}