{"book":"adl0955","page":221,"text":"۲۱۸\n\nیا تحریر ـ سیادت داریم یا شیخت قیادت داریم یا شوکت باید ولازم بلکه واجب است\nکه تمام اقتدار و استعداد روحانی و بدنی و مالی را در اتفاق و اتحاد برادران خود و اصلاح و\nبهبودی و ارامی و خیرخواهی مسلمانان صرف کنیم تا داخل خطاب ایه کریمه: (انما المومنین\nاخوه فاصلحوابین اخویکم) بگردیم . (باقیدارد)\n\nمد وجزر اسلام\n(۲)\nجو صبا بر بحر وبر اکثر گذرما کرده ایم در بلند وپست کوه و در سفرما کرده ایم\nصد طریق ناسپرده پی سپرما کرده ایم خانه ها اباد در هربم و(۱) برما کرده ایم\nبود اسیا سر بسر معمور از اثار ما\nبود یورپ نیز زیر سایه دیوار ما\nگه بمغرب حکمت(۲) یونانیان اموختیم گه بمشرق(۳) از تجارت سیم وزراندوختیم\nهرطرف در کوی و برزن شمعها افروختیم مصریان (۴) راداغ حسرت برجگر میسوختیم\nمصریان(۴) لاثل را قلم زین قصد رقصد در بنان\nگبن(٦) رابالد رقم بر خویشتن زین داستان\n\n(۱) یعنی دران اوقات هر قدر براعظم از اسیا ویورپ و افریقہ که در معرفت انسان در امده\nبودند همین سیر ورهگذر مسلمانان بودند .\n(۲) در طبیعات وهند سه مریان اندلس و مغرب بر عربان دارالخلافہ بغداد بلکه بر سائرا فاق\nفضیلت میداشتند ایشانرا در عهد خلافت عبدالرحمن اموی بطرف علم هندسه رغبت پیدا\nشده بود چنانچه تصنیفات ـ دمرکار دنیز هیوکرتیز جالینوس ارسطو اپالومیس وغیره\nحکمای یونان را از زبان رومی(لاطینی) و یونانی در دارالخلافه قرطبہ بزبان عربی شرح نمودند و\nعلم نباتات وکیمیا و اصطرلاب را در ملک یورپ اشاعت دادند (۱۲ سنین الاسلام دکتورلنیز.)\n(۳) بعد از تسخیر بلاد ایران و افریقہ واندلس اهل عربرا رغبت تجارت پیدا گردید و در خیال\nایشان این امر جا گرفت که در مقامات تجارت اسلام را اشاعت داده ایند تا بوجہ اتحاد ـ\nمذهب ویگانگی زبان هم تکالیف سفر رفع گردد وهم تجارت را رونق تازه بر روی کار اید ـ\nمصارف شان و شوکت خلفای بنی عباس و تمدن اهل بغداد تجار را بر سفر هندوستان تحريك\nداد . چنانچه اهل عرب قبل از شہ ۱٦۰ هـ ۸۰۰ عیسوی در اکثر مقامات هنوستان طرح\nاقامت انداختند واز فیضان صحبت ایشان بعضر رایان هندوستان مسلمان هم شدند بعد ازان\nاهل عرب از برای ترقی تجارت روبہ جزائر هندوستان اورده تا به سیلون وسماطر اوجاوا سلبس رسیدند\nبلکہ ازانجا هم پیشتر گذشته در نواحی چین قدم نهادند و از جانب دیگر کاروان عرب تا تار وسیبریا\nرا محط رحال خود گردانید و در افریقیه تا لب ابنیگار ورسیده ملک گانا وملک ونگره نکوور و کوکورا در","chars":2046,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0955/00221.jpg","first_page":1,"last_page":438,"title":"Ḥabīb al-Islām حبيب الاسلام","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0955/221","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0955/canvas/221","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0955/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0955_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}