{"book":"adl0951","page":57,"text":"شعر العجم حصه چهارم ۵۲\nازینکه سکوت کند ، دیگر چه خواهد گفت ؟ لہذا برائے\nساکت ماندن نسبت بگفتن عقل مزیدی درکار است ،\nدر مسئله جبر و قدر ارباب اختیار بعد از غور و خوض\nبسیاری چنین استدلال نموده اند ، که ارادهٔ ما فعل اختیاری\nماست ، لہذا ما در اعمال خویش مجبور نی بلکه مختاریم ، مگر\nسحابی پردهٔ این غلطی را اینطور فاش نموده است ه -\nبی حکمش نیست هر چه سر زد از ما\nمامورهٔ اوست نفس امارهٔ ما\nیعنی این اختیار ما هم یک امر مجبوری است ، که نفس\nامارهٔ ما بلاشبه بر ما امر میکند اما وی نیز درین حکم دادن\nخویش مامور و محکوم دیگری است ، الغرض که برطبق این\nہزار ہا نکات موجودند ، که آنرا قوهٔ تخیل حل نموده است\nدر مقامیکه بر شاعری فلسفیانه موقع نقد و تبصره میرسد\nدر انجا امثال این مسئله بکثرت موجودند ،\nطریقهٔ استدلال قوهٔ تخیل نسبت باستدلالات\nعمومی علیحدہ میباشد ، وی آن سخنها را که طریقهٔ دیگری\nبه ثبوت انجامیده است ، بصورت جدید و تازه تری ثابت\nمیکند ، اگرچه این استدلال در ظاهر مبنی بر یک قسم مغالطه\nمنطقی و یا بر خطابیات می باشد ، لکن بواسطهٔ قوهٔ","chars":937,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0951/00057.jpg","first_page":1,"last_page":475,"title":"Shiʻr al-ʻajam as̲ar-i ʻulāmah-ʼi marḥūm Shiblī Nuʻmānī ; tarjamah-ʼi Burhān al-Dīn Khān Kushkakī va taṣvīb-i Fayẓ̤ Muḥammad Khān شعر العجم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0951/57","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0951/canvas/57","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0951/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0951_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}