{"book":"adl0951","page":56,"text":"۵۱\nشعر العجم حصه چهارم\n\nصبر و غضب، عفت و فسق، جود و بخل از کشمکش و موازنهٔ همین اشیا و امثال آن عالم قائم است والا اگر صلح عمومی بعمل آید، یعنی فقط از یک قسم اشیا بدون اضداد موجود باشند، پس نظام کائنات بر هم می خورد. این نکته را حضرت مولینای رومی باین الفاظ مختصر ادا فرموده است ؎\nاین جهان جنگ است کل چون بنگری\n\nبطور عمومی مسلم است که برای بحث و تقریر و مناظره و مکالمه لیاقت بسیاری درکار است، خواجه عطار نیز رقمطراز است ؎\nباز باید فهم و عقل بی قیاس تا شود خاموش یک حکمت شناس\n\nیعنی بهمان اندازه که برای گفتار عقل درکار است برای سکوت زیاده بر آن عقل و خردمندی ضرورت دارد زیرا در وقتیکه انسان تمام مراحل تحقیق و تجربه را طی می کند، برایش معلوم میشود که هران چیزی را که وی تا حال دانسته است همه هیچ میباشد، چنانچه وقتیکه مردم از سقراط پرسیدند، که بعد از فکر و غور و خوضیکه درین قدر مدت نمودی ! بکدام نتیجه پیوستی؟ در جواب گفت که \"این امر معلوم شد، که هیچ چیزی بمن معلوم نشده است\" هنگامیکه این مرتبه برای انسان انجامد، خواه مخواه بجز","chars":929,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0951/00056.jpg","first_page":1,"last_page":475,"title":"Shiʻr al-ʻajam as̲ar-i ʻulāmah-ʼi marḥūm Shiblī Nuʻmānī ; tarjamah-ʼi Burhān al-Dīn Khān Kushkakī va taṣvīb-i Fayẓ̤ Muḥammad Khān شعر العجم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0951/56","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0951/canvas/56","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0951/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0951_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}