{"book":"adl0951","page":328,"text":"۳۲۳\nشعرالعجم حصه چهارم\nاسباب تمدن یک چیز جزوی است یک لفظی هم موجود نیست\nاولاً این مفهوم را از لفظ چراغ فارسی سراج ساختند و\nمتعاقباً یک لفظ مصنوعی «مصباح» را اختیار کردند که\nمعنی صحیح آن آلهٔ صبح کردن است یعنی چراغ اینطور\nچیزی است که آلهٔ صبح ساختن است. چون تمدن و\nتنعم ایران از زمان بسیار قدیمی است لہٰذا برائ اداء\nنمودن آن جذبات نازک و معاملات لطیفی که در پیرایهٔ این\nزبان الفاظ شیرینی برای آن موضوع است در دیگر السنہ\nنظیر آن یافته نمی شود.\nبرای ادا های مخصوص و کرشمه های خاص معشوق بسا\nالفاظی پیدا گردیده مثلاً۔ عشوه ۔ ناز ، اداء ، غمزه ، کم نگاهی،\nمگر شاعر ایرانی بر آنہم متسلی نگردیده نگا های نکته بین\nعاشقانه او را دیگر ادا های بسیاری نیز بنظر می رسد که\nبرای تعبیر آن الفاظی را یافته نمیتوانند و میگوید ۔ ؎\nخوبی همین کرشمه و ناز و خرام نیست\nبسیار شیوه ها است بتان را که نام نیست\n(۹) حسن ترکیب الفاظ :۔ فارسی موجوده بلحاظ مفردات\nخویش چندان وسیع نیست یعنی مفردات و اسماء و افعال درین\nزبان بسیار کم است ولی خوبی ترکیبش این است که دو لفظ","chars":937,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0951/00328.jpg","first_page":1,"last_page":475,"title":"Shiʻr al-ʻajam as̲ar-i ʻulāmah-ʼi marḥūm Shiblī Nuʻmānī ; tarjamah-ʼi Burhān al-Dīn Khān Kushkakī va taṣvīb-i Fayẓ̤ Muḥammad Khān شعر العجم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0951/328","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0951/canvas/328","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0951/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0951_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}