{"book":"adl0951","page":137,"text":"شعرالعجم حصه چهارم\n۱۳۲\nابن رشیق در کتاب عمده خویش در موافقت آن بسیاری از اقوال ائمه را نقل کرده است - شعرائیکه نکتۀ شناس بلاغت اند بواسطۀ قوۀ طبیعت خویش مبالغه گوئی می‌نمایند، پس همراه آن اینچنین شرطی را ایزاد میکنند که بسبب آن مبالغه باقی نمی‌ماند، مثلاً بحتری در مدح متوکل یک قصیده نهایت پر زوری را نوشته که در آن ذکر رفتن متوکل را به نماز عید نموده است یک شعر مشهور این قصیده این است :\nفلو ان مشتاقاً تکلف فوق ما\nفی وسعه یمشی الیک المنابر\nیعنی اگر کسی زیاده‌تر از امکان خویش کاری کرده می‌توانست پس ای ممدوح منبر بطرف تو پیش شده می‌آمد، چونکه حرکت منبر یک امر محال بوده، لہٰذا شاعر این قصیده را ایزاد کرده که اگر اینطور ممکن می‌بود پس منبر باستقبال تو می‌آمد -\nدرین موقع یک نکته مخصوصی را پیش نظر باید نهاد که شاعری و انشاپردازی قدم به قدم همراه تمدن رفتار دارد، یعنی قسمیکه تمدن می‌باشد، بهمان نهج شاعری نیز ملاحظه می‌شود، یعنی در زمانۀ ابتدائی","chars":847,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0951/00137.jpg","first_page":1,"last_page":475,"title":"Shiʻr al-ʻajam as̲ar-i ʻulāmah-ʼi marḥūm Shiblī Nuʻmānī ; tarjamah-ʼi Burhān al-Dīn Khān Kushkakī va taṣvīb-i Fayẓ̤ Muḥammad Khān شعر العجم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0951/137","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0951/canvas/137","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0951/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0951_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}