{"book":"adl0951","page":123,"text":"شعر العجم حصه چهارم\n۱۱۸\n\nبوی میگوید :\nزمین را منم تاج تارک نشین ٭ محنبان مرا تا بجنبد زمین\nمصرعہ دومین این بیت آن اثری را تولید کرده است ، که یک لشکر جرار آنرا بہ وجود آورده نمی تواند بسیاری از الفاظ این چنین اند ، که معنی آن اگرچه مفرد است ، مگر در آن حیثیت های مختلفہ مے باشد و بدین ملاحظه گویا آن لفظ مجموعہ خیالات متعدد است ، لہٰذا اگر بعوض آن دیگر الفاظ مترادف ہا و استعمال کرده شود پس اثر وسعت مضمون کم میگردد ۔ مثلاً کعبه را حرم نیز میگویند ، مگر لفظ کعبه فقط مفہوم یک عمارت مخصوص است ، برخلاف آن در لفظ حرم مفہومات متعددی شاملند (۱) عمارت مخصوص (۲) این خیال که آن محل محترم است (۳) این خیال که در آن منطقہ قتل و قصاص ناجائز است ، این خیالات بنا برین بذہن مے آید ، کہ معنی لغوی حرم ہین است و از همین مناسبت نام آن عمارت حرم گذاشته شده است ، اکنون اگرچہ این لفظ عام گردیده است ، تاہم پرتو معنی لغوی آن ہنوز در آن موجود است بنا برین لفظ حرم آن اثراتی را که در مواقع لازمہ تولید می کند ، از لفظ کعبہ آن مقصد حاصل نمیشود ،","chars":925,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0951/00123.jpg","first_page":1,"last_page":475,"title":"Shiʻr al-ʻajam as̲ar-i ʻulāmah-ʼi marḥūm Shiblī Nuʻmānī ; tarjamah-ʼi Burhān al-Dīn Khān Kushkakī va taṣvīb-i Fayẓ̤ Muḥammad Khān شعر العجم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0951/123","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0951/canvas/123","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0951/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0951_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}