{"book":"adl0938","page":98,"text":"۹۱\nو تحصات مخصوص خود از حاصل کردن اشیای خارجی خوب قابل میباشند، مثلاً\n(۱) چشم که بران اثر لرزش ایتر میشود۔ (Æther)\n(۲) گوش که بران اثر لرزش ہوا میشود۔\n(۳) جلد که از مس کردن اجسام مؤثر میشود۔\nاز تحقیقات حال ثابت است که اصلاً تعداد حواس از ده هم زیاده است\nولی پنج یا شش از انها را نهایت ضروری خیال کرده اند، اگرچه تا حال\nما عموماً میگفتیم که حواس پنج است یعنے باصره (Seeing) سامعه (Hearing)\nلامسه (Touching) ذائقه (Tasting) شامہ (Smelling) و اینها را حواس خمسه هم میگویند\nازینها سه اول برائے تحصیل علم نہایت ضروری کو بدین باعث اینها را حواس عقلیہ\n(Intellectual Senses) میگویند، ذائقه و لامسه برائے ضرورتها\nو راحتهای جسمانی بسیار کار آمد میباشند، ولے علمیکہ بذریعہ اینها حاصل میشود\nچندان زیاد و ضروری نیست، علاوه برین پنج حواس بزرگ یک حس ششم هم\nنہایت ضروریست که آنرا حس عصبی (Muscular Sense) میگویند\nاین حس را به توجه در حواس عقلیہ شمار میکنند که بذریعه این خیلی حواص طبعی اشیا\nخارجی بخوبی و درستی معلوم میشوند.","chars":908,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0938/00098.jpg","first_page":1,"last_page":719,"title":"ʻIlm al-taʻalīm عالم التعليم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0938/98","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0938/canvas/98","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0938/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0938_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}