{"book":"adl0938","page":196,"text":"۱۸۹\nو رفته رفته از تکرار واعاده عادی کارهاے خوب میشود، اگرچه در انوقت\nبعضی کارها را خوب خیال میکند و تکلیف عمل برآنرا هم قدری محسوس میکند\nولی نمیداند که فلان کار چرا خوبست؟ و فلان کار چرا بد است، لیاقت\nاینقسم دریافت، در و رفته رفته پیدا میشود؛ و تربیت عقلی بذریعه تجربه ها\nو آمیزش همراه مردم تقویت مییابد، مثلاً وقتیکه در ابتدا همراه دیگر بچه های\nهمسن خود بازی میکند در انوقت علاوه از حقوق خود حقوق آنها را هم محسوس\nمیکند، رفته رفته چون عمر و تجربه او زیاد میگردد خیال این امرش پیدا میشود\nکه سلوک مردمان بامن بطور خوب مبنی برینست که من هم همراه آنها بهمانقسم\nسلوک کنم؛ این خیال در تاثرات اخلاقی ابتدائی او یک روح نو میدهد، الفاظ\nتعظیم ـ دیانتداری ـ راستی وغیره که اول او را بیمعنی و بیحاصل معلوم میشد\nحالا آغاز میکند که معنی آنها را عملاً بفهمد، مگر حقیقتاً در ینوقت هم در اقدام کارهای\nنیک، و حذر نمودن از کارهای بد فائدهٔ ذاتی خود را مدنظر میدارد، و باصلی\nماهیت افعال نیک و بد نمیرسد؛ کار نیک را بدین خیال نمیکند که همان کار\nبذات خود خوبست، بلکه باین خیال میکند که عمل ناکردن خلاف قوانین ملک\nیا مجلس است، انسان ازین پایه ترقی کرده بمعراج اعلای اخلاق میرسد،","chars":1057,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0938/00196.jpg","first_page":1,"last_page":719,"title":"ʻIlm al-taʻalīm عالم التعليم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0938/196","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0938/canvas/196","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0938/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0938_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}