{"book":"adl0938","page":150,"text":"١٤٣\nکه ام دو خیال مختلف را میگیرد و هر دورا با هم مقابله کرده مشابهت یا اختلاف\nآنها را دریافت میکند، باز آن مشابهت یا اختلاف را در جمله ظاهر میکند—\nمثلاً این کاغذ سفید است، این رنگ سرخ نیست، هندوکش کوه است\nاین میز مدوّر نیست و غیره وغیره—این عمل ذهن را که در خیالات مختلف مشابهت\nیا اختلاف ظاهر میکند فیصله میگویند، و بذریعۀ همان قوّتِ ذهن که اینعمل\nمیشود آنرا قوتِ فیصله یا عقل میگویند: پس قوتِ فیصله همان قوّتِ\nذهن است که بذریعۀ آن دو خیال را باهم مقابله کرده در بارۀ مطابقت یا اختلاف\nکه در انها است رای خود را قائم میکنیم—امثلۀ فوق صورتهاے صاف\nوسادۀ فیصله هستند، زیرا در هر کدام ازان مثالها یک خیال مفرد و نیز در خیال\nعام یا تصور مشابهت یا اختلاف بینی را ظاهر کرده ایم—حالا دیگر امثلۀ فیصله را\nتحریر میکنیم— طلا فلز است—اسپ جانور است—انسان حیوان ناطق است\nبرف سرد میباشد—سیارات اجرام فلکی هستند و غیره وغیره—این امثله\nاز امثلۀ پیشتر اند کے مشکل و پیچیده تر هستند، چرا که در هر مثال هر دو\nخیال تصورات یعنے خیالاتِ عام هستند، و ازین سبب در ادراک مشابهت\nو اختلافی که در آنها است بر عقل زور زیاد می آید.\n\nشرکت رفیق سه شنبه ۴ ربیع الثانی ۱۳۳۶","chars":1038,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0938/00150.jpg","first_page":1,"last_page":719,"title":"ʻIlm al-taʻalīm عالم التعليم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0938/150","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0938/canvas/150","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0938/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0938_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}