{"book":"adl0937","page":49,"text":"٤٢\n\nاوّل آنرا خیلی وسعت داد که بذریعۀ آن علاوه بر مضامین عشقی اخلاق فلسفه\nتصوف پند سیاست وغیره نیز ادا شده بتوانند و دگر اینکه زبان خاص\nغزل یعنی لطافت و شیرینی و رنگینی که برایش لازم است از دست نرود. از اشعار\nذیل اندازه فرمائید سه\n۱- آسمان بار امانت نتوانست کشید قرعهٔ فال بنام من دیوانه زدند\nدر قرآن مجید است که امانت خود را بر زمین و آسمان پیش کردیم که\nبردارند لیکن همه انکار ورزیدند و ترس خوردند مگر انسان این بار امانت را\nبرداشت مطلب این است که در زمین و آسمان قابلیت نیست که بتکالیف\nشرعیه بآنها متوجه شوند این قابلیت صرف بانسان ارزانی شده که تمیز حلال و حرام\nجائز ناجائز نیک و بد را دارد همین است که برای او شریعت‌ها نازل میشوند- و نزد صوفیه\nمراد از امانت عشق حقیقی است که مخلوقی را بجز انسان حاصل نیست. بهر حال این\nشعر در هر دو معنی صحیح است. خواجه حافظ همین مضمون را در شعر ذیل هم ادا فرموده\nبار غم عشق تو بهر کس که نمودم عاجز شد و این قرعه بنامم ز قضا زد\n(۲) نز وحضرات صوفیه ذریعهٔ اصلی علم و ادراک حواس خمسه و اشیای خارجی\nنیست بلکه خود دل استعداد جلائی دارد که اگر تزکیهٔ آن بشود مثل آئینه مصفا\n\n(١٣٠٠)\nسراجیه\nمحکمه\nشرکت رفیق","chars":1034,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0937/00049.jpg","first_page":1,"last_page":287,"title":"Shiʻr al-ʻajam as̲ar-i ʻulāmah-ʼi marḥūm Shiblī Nuʻmānī ; tarjamah-i Manṣūr Anṣārī ; barā-yi istifādah-i muʻallimīn-i va mutaʻallimīn شعر العجم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0937/49","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0937/canvas/49","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0937/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0937_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}