{"book":"adl0937","page":173,"text":"١٦٦\n\nموافق اعتقاد مادیین (دهریه) این اجزا قوت وحرکت از ازل دارند\nبناءً علیه این همه تغییرات از ذات شان بوجود آمدند و ضرورت خالق یا صانع\nیا محرک (از خارج) نه افتاد این وحدت وجود مذهب دهریه واهل ماده استام\nحضرات صوفیه قائلش نیستند.\n\nولی نزد شان اینقدر محقق است که هرچه هست یک ذات است\nو موجود است دیگر همه شئونات او هستند ۱۳\n\nازین کیفیته این مسئله آنقدر مشکل میشود که برای تعبیر ان الفاظ\nیافت نمیشود برای تحقیق این مسئله تجلیات شیخ محی الدین اکبر ا در رساله ۱۴\n\n۱ در حین قائل کثرت وجودات اند نه قایل وحدت وجود، اجزاے بطلمیسی که نزدشان اصل عالم\nیک ذره نیست بلکه ذرات لاتعد ولا تحصی اند یک اسم که عددش نامحدود باشد همان واحد شد میتواند\nبلی ! آن همه را ماده می نامند لیکن بیا و کردن امور کثیره بلفظ واحد انها را یکی نمیشوند، مثلاً ما نام مخلوقات را\nعالم میگویم این اسم کثرت مخلوقات بوحدت بدل نمیشود. وحدت لفظ ماده عالم فرضی است بدرد کاه حقیقت\nبارندارد (انصاری)\n۱۳ بلی همینطور است. عقیده وحدت وجود از عقیده (متریالیزم) ما فرق دارد، ایشان خالق را\nو ذرات و موجودات حمل و فرع دانسته بدون ذات خالق جداگانه نمیداند. اهل وحدت میگویند صرف\nیک موجود است و دیگران تعینات و شئونات اوست. وحدت وجود در تمام کائنات دیگرو\nجودی را نمیشناسد حتی میگوید وجود صرف برائے یک ذات است و دیگران باین صفت هم\nمتصف شده نمیتوانند چه بسیاری از سلف باین مسلک بوده اند ما نمی توانیم تنقیدی انقدر از ات\nتصمیم کنیم، الا اگر بطوری که بیدل گفته راهی دهیم چه نقص خواهد داشت همه کثرت شد همواری وحدت\nهمچون خیالات از شخص تنها موجود نامست باقی توهم + از عالم خضر و تا مسیحا (سلجوقی)","chars":1434,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0937/00173.jpg","first_page":1,"last_page":287,"title":"Shiʻr al-ʻajam as̲ar-i ʻulāmah-ʼi marḥūm Shiblī Nuʻmānī ; tarjamah-i Manṣūr Anṣārī ; barā-yi istifādah-i muʻallimīn-i va mutaʻallimīn شعر العجم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0937/173","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0937/canvas/173","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0937/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0937_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}