{"book":"adl0935","page":111,"text":"۱۰۰\n\nبصره از دریای دجله ده میل دور افتاده حضرت عمر رض حکم داد که از دجله تا بصره نهر بیاورند چنانچه تفصیل آن در پبلک ورک نگارش یافت آبادی بصره به بسیار زودی ترقی نمود تا حدیکه در زمان حکومت زیاد ابن ابی سفیان محض تعداد فوجی که نام آنها ثبت دفتر بود ۸۰ هزار و آل و اولاد آنها به یک لک ۱۲۰ بیست هزار میرسید.\nمناسبتی که آب و خاکش با علم و فضل داشت اندازه اش از علم عربیت میتوان نمود که درین سرزمین بنا یافته، در تمام دنیا اوّل کتابی که در علم لغت عربی نوشته شده کتاب العین است که تصنیف خلیل بصری است درینجا نوشته شده، علم عروض و موسیقی نیز ازینجا ابتدا شده نخستین مصنف علم نحو سیبویه تعلیم یافته بصره است، از ائمۀ مجتهدین حسن بصری است که ازین خاک پاک پیدا شده.\nکوفه شهر دیگر که از بصره مشهورتر است شهر کوفه است وقتیکه مدائن و غیره فتح شد حضرت سعد وقاصّ بحضور فاروق اعظم خط فرستاد که تا ماندن عرب درینجا رنگ و روی شان بالکل بدل شده، حضرت عمر رض در جواب نوشت که آب و هوای آنجا با مزاج عرب موافقت ندارد، پس باید","chars":905,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0935/00111.jpg","first_page":1,"last_page":415,"title":"Fārūq : ḥiṣṣah-ʼi duvvum فاروق : حصه دوم","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0935/111","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0935/canvas/111","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0935/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0935_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}