{"book":"adl0933","page":98,"text":"۹۱\n۵ - شبنم - چون زمین زود تر از هوا گرم و سرد میشود بنا بر این در آخر شب بخار\nآبی که در هوا است در مجاورت زمین سرد شده بشکل شبنم در روی نباتات می نشیند\nو اگر درجه حرارت خاک در تحت صفر باشد شبنم منجمد میشود و آنرا شبنم سفید میگویند\nشبنم چون مایع باشد از برای نباتات مفید است زیرا که یک قسمت آب\nلازمه نبات را تهیه مینماید و چون منجمد شود از برای نباتات مضر است زیرا که شگوفه های\nاشجار را منهدم ساخته محصول را خراب و فاسد مینماید - باغبانها در چنین مواقع\nاز برای حفظ نباتات مواد سقزی در باغ میسوزاند تا بواسطه دود زیاد آنها ابر مصنوعی\nتولید شود - و اگر نباتات چندان ارتفاعی از زمین نداشته باشند روی آنها را\nاز کاه و غیره میپوشانند تا از برودت محفوظ مانند در صورتی که هوا ابر باشد\nزمین کمتر سرد میشود و هیچ شبنم تولید نخواهد شد\n۶ - تشکیل رودخانه ها - آبهای باران و برف عمه دامنه جبال بته ذره ها متواری\nشده بتدریجاً زیاد میشوند و تشکیل نهرها میدهند و چون چندین نهر با یکدیگر پیوست\nرودخانه تشکیل و از اجتماع چند رودخانه تشکیل شط بزرگی میشود\nرودخانه ها و شطوط چون آزاد هستند بطرف امکنه پست زمین جاری شده جاهای\n۵ - شبنم چیست؟ ۶ - رودخانه چیست؟","chars":1036,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0933/00098.jpg","first_page":1,"last_page":163,"title":"ʻIlm al-ashyā : bar̄-yi jamāʻat-i sāl-i panjum va shishum makātib-i ibtidāʻi علم الاشىا : برى جماعت سال پنجم و ششم مکاتب ابتداع","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0933/98","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0933/canvas/98","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0933/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0933_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}