{"book":"adl0933","page":96,"text":"۸۹\n\nولی چون درجه حرارت آن تنزل نموده بصفر رسد منجمد خواهد شد (برف و یخ)\nدر هوای محیط نیز بحالت بخار موجود است\n۲- آب چون منجمد شود حجم آن زیاد میگردد - در شبهای زمستان\nاگر کوزه آبی را در بیرون بگذاریم میشکند و نیز دیده ایم اگر روی حوض را نپوشانیم میترکد\nشکستن کوزه یا ترکیدن حوض باینجهت است که چون آب در حال انجماد افزایش\nحجم حاصل میکند جای بزرگتری لازم دارد و چون جا بقدر کفایت نباشد\nناچار ظرف را میترکاند\nبهمین دلیل است که سنگها در زمستان خُرد میشوند و زمینهایکه باران و برف\nروی آنها باریده چون در زمستان یخ بسته اند در بهار بلنه شده و ترکیده اند\n۳- مه (و مّه) ابر - در موقع تابستان که هوا گرم میشود آب دریاها و رودخانه ها\nتبدیل بخار شده در هوا پراگنده میشوند و چون هوا سرد شد این بخار تبدیل بقطرات\nبینهایت ریزه میگردد که در هوا مواج و آنرا تاریک میکند هرگاه این انجره نزدیک\nزمین باشند تشکیل مه میدهند و چون در ارتفاع معینی از زمین ایستاده باشند\nآنها را ابر مینامند مه و ابر چون حرارت ببینند ناپدید میشوند زیراکه قطرات\n\n۱- هرگاه آب منجر شود چه تغییری در ان پیدا میشود؟ ۳- مه و ابر چگونه تشکیل میشوند؟","chars":1001,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0933/00096.jpg","first_page":1,"last_page":163,"title":"ʻIlm al-ashyā : bar̄-yi jamāʻat-i sāl-i panjum va shishum makātib-i ibtidāʻi علم الاشىا : برى جماعت سال پنجم و ششم مکاتب ابتداع","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0933/96","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0933/canvas/96","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0933/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0933_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}