{"book":"adl0933","page":91,"text":"۸۴\nزارع مبالغها کاسته اند هنوز در افغانستان به ترتیب هزارها سال قبل مردم\nزراعت میکنند نمیدانند که اگر از روی علم باین کار مشغول شوند هم زحمت کمتر میکشند\nوهم چندین برابر بیشتر فایده برمیدارند ولی امروزه روز چنانچه در امور سائره طبیعه از\nبرکات توجهات اعلیحضرت والاے غازی ترقی در پیش رفت دیده میشود امید است\nدر زراعت نیز بهبودی رو نموده از نتایج این فن شریف حاصلی برداریم\nفصل دوم\nهوا و باد - آب و اشکال مختلفه آن - جبال آتش فشان\n- آب و ترکیب آن - آب تشکیل نهرها و رودخانه ها و دریاها\nو دریاها را میدهد - آب در حیات انسان و حیوانات و نباتات اهمیت\nفوق العاده دارد در ممالکی که آب وجود نداشته باشد همه اراضی لم یزرع وغیر\nمسکون افتاده اند\nهرگاه آب را تجزیه نمائیم خواهیم دید مرکب است از دو بخار که یکی را بزبان فرنگی\nاکسیژن ودیگری را هیدروژن مینامند - هیدروژن (مولد الحموضه)\nاز حیث حجم دو برابر اکسیژن است\n۲- هیدروژن - تجربه - هرگاه در یک لوله که کمی آب داشته باشد","chars":857,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0933/00091.jpg","first_page":1,"last_page":163,"title":"ʻIlm al-ashyā : bar̄-yi jamāʻat-i sāl-i panjum va shishum makātib-i ibtidāʻi علم الاشىا : برى جماعت سال پنجم و ششم مکاتب ابتداع","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0933/91","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0933/canvas/91","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0933/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0933_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}