{"book":"adl0933","page":76,"text":"۶۹\n\nتغییر درجه حرارت حاصل شده بجائی فایده ضرر میرساند بهمین مناسبت است که باغبانها آب چشمه\nیا قنات را در حوضهای مخصوص نگاهداشته بطرف صبح و عصر بنباتات میدهند\nعمل آسید کربونیک (حامض کاربونی) در نباتات منگ آهکی که\nآنرا کاربنات میگویند از برای حیات نباتات لازم است. هرگاه\nزمین از این ماده نداشته باشد و یا آنکه مقدار آن کافی نباشد باید از جای دیگر\nآورده دستی در زمین ریخت\nاسید کاربونیک هوا و زمین – تهیۀ اسید کاربونیک را از برای\nزمین بوسائل مختلفه مینمایند\nاولاً مواد آلیه در زمین میریزند مانند پهن و سایر کودها و بواسطه تهویه (شخم زدن\nو شنگش و خاک دادن) این مواد در تحت اثر هوا تجزیه شده تولید اسید\nکاربونیک مینمایند از طرف دیگر هوا نیز این بخار را بزمین میرساند زیرا که\n۳ الی ۴ ده هزارم حجم هوا اسید کربونیک است\nاثر نباتات در هوای جو – نباتات در روز اسید کربونیک هوا را گرفته\nدر عوض اکسیژن هوا را زیاد مینمایند ولی در شب عکس آن واقع میشود یعنی\nاکسیژن هوا را گرفته اسید کربونیک پس میدهند","chars":885,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0933/00076.jpg","first_page":1,"last_page":163,"title":"ʻIlm al-ashyā : bar̄-yi jamāʻat-i sāl-i panjum va shishum makātib-i ibtidāʻi علم الاشىا : برى جماعت سال پنجم و ششم مکاتب ابتداع","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0933/76","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0933/canvas/76","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0933/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0933_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}