{"book":"adl0933","page":152,"text":"۱۴۵\nاجسام و آثار مختلفه که از عمل آنها نسبت بیکدیگر بروز مینماید\nبتوسط علم شیمی میتوان با محصولات طبیعی عده زیادی از اجسام جدیده را تشکیل نمود\nو بهمین جهت است که این علم در غالب صنایع روز بروز کسب اهمیت مینماید\nاختلاف ما بین آثار فیزیکی و آثار شیمیائی ـ آثار فیزیکی در هیئت و طبیعت\nو وزن اجسام تغییری نمیدهد ولی آثار شیمیائی تغییرات کلی در اجسام داده آنها را\nتبدیل باجسام دیگری مینماید که هیچ شباهت با اجسام اولیه ندارند\nمثلاً آهن در تحت اثر حرارت انبساط حجم حاصل مینماید و چون حرارت از ان سلب شود\nمجدداً حالت اولیه خود را اختیار مینماید در این حال گوئیم آهن در تحت اثر فیزیکی واقع شده است\nحال اگر آهن را در هوای مرطوبی قرار دهیم پس از مدتی زنگ روی آنرا میپوشاند\nو اگر طول مدت آن زیاد باشد بکلی تبدیل بزنگ شده ممکن نیست دیگر بحالت\nاولیه خود عود نماید و زنگ جسمی است جدید که با آهن از هر حیث تفاوت کلی دارد\nو هیجا آهن در تحت اثر شیمیائی واقع شده است\nاجسام بسیط و اجسام مرکبه ـ هرگاه قطعه قندی را در لوله بلوری انداخته\nتوسط چراغ الکلی بآن حرارت دهیم می بینیم قند تبدیل بدو جسم میشود یکی بخارات\nکه مانند ابر رقیقی از دهان لوله خارج میشود و دیگری جرم سیاه زغال مانندی که","chars":1066,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0933/00152.jpg","first_page":1,"last_page":163,"title":"ʻIlm al-ashyā : bar̄-yi jamāʻat-i sāl-i panjum va shishum makātib-i ibtidāʻi علم الاشىا : برى جماعت سال پنجم و ششم مکاتب ابتداع","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0933/152","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0933/canvas/152","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0933/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0933_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}