{"book":"adl0933","page":109,"text":"۱۰۲\nایکه زمین بکر دوست مانند کلوله اما باید بدانید که سطح کره زمین صفاً هموار نیست بلکه در بعضی\nجاها فرورفتگیهای عمیق دارد که موسوم است به دره و در بعضی جاها برآمدگیهای بلند\nدارد موسوم بجبال این بلندی و پستی بواسطه آثار آتش فشانی و زلزله در سطح زمین\nحادث شده است\n۲- زلزله- زلزله عبارت است از حرکت ناگهانی زمین که غالباً صدائی همراه\nدارد شبیه بشلیک توپ علت حدوث آن شدت فوران مواد مایعه مرکزی\nیا ریزش طبقات تحت الارضی است و بیشتر وقوع آن در مجاورت بحار یا\nجبال آتش نشان میباشد در سنه ۱۷۵۵ مسیحی در شهر لسبون پایتخت پورتغال\nزلزله حادث شد که در ۶ دقیقه شصت هزار نفر آدم را تلف نمود اثر آن تا هزار میل\nکه در امریکا واقع شده اند رسید\n۳- جبال آتش نشان - جبال آتش نشان که بزبان فرانسه ولکان\nمیگویند جبالی هستند که از دهانه آنها مواد مایعه مرکزی و دود و شعله خارج میشود\nبیشتر این جبال در دریا در مجاورت دریا واقع شده اند معروفترین جبال آتش نشان\nکره عبارت باشند از کوه وزود در ایتالیا و کوه هکلا در جزیره ایسلاند و کوه\n۲- زلزله چیست ؟ ۳- جبال آتش نشان کدامند ؟","chars":950,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0933/00109.jpg","first_page":1,"last_page":163,"title":"ʻIlm al-ashyā : bar̄-yi jamāʻat-i sāl-i panjum va shishum makātib-i ibtidāʻi علم الاشىا : برى جماعت سال پنجم و ششم مکاتب ابتداع","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0933/109","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0933/canvas/109","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0933/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0933_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}