{"book":"adl0933","page":103,"text":"۹۶\nآب صعود مینمایند این تجربه کوچک با میفهماند که هوای داخل کوزه چون سبک‌تر\nاز آب بود بواسطه دخول آب در کوزه ازان خارج شد\nهوا در اطراف کره زمین تشکیل یک طبقه گازی را میدهد موسوم به اتمسفر بهر اندازه که کره هوائی\nانسان بتواند از سطح زمین صعود نماید هوا منبسط شده از غلظت آن کاسته میشود\nدانشمندان چنین تصور کرده‌اند که آخرین ذرات هوائی در شصت الی هشتاد کیلومتری\nارتفاع واقع شده اند\n۲- هوا مخلوطی است از اکسیژن و ازت - تجربه - در ظرفی که\nمقداری آب در ان باشد شمع روشنی را بطور عمودی قرار داده روی آن شیشه دهان\nگشادی را وارونه میکنیم می بینیم تا وقتی که دهان شیشه بآب نرسیده و هوا میتواند\nدر داخل آن نفوذ نماید شمع میسوزد اما همینکه شیشه بآب رسید و راه عبور هوا\nمسدود شد شعله شمع امتداد پیدا کرده رنگ آن میپرد و بالاخره خاموش\nمیشود در همین حال آب در ظرف پائین رفته در شیشه صعود مینماید و صعود ان تا یک\nخمس ارتفاع شیشه است پس معلوم میشود که در ان شیشه دو بخار بوده است\nاولی تا یک خمس شیشه را پر کرده بود خارج شد و آب جای آنرا گرفت دومی که در شیشه\n۲ - هوا از چه مخلوط است؟","chars":966,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0933/00103.jpg","first_page":1,"last_page":163,"title":"ʻIlm al-ashyā : bar̄-yi jamāʻat-i sāl-i panjum va shishum makātib-i ibtidāʻi علم الاشىا : برى جماعت سال پنجم و ششم مکاتب ابتداع","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0933/103","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0933/canvas/103","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0933/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0933_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}