{"book":"adl0900","page":133,"text":"فتوحات اسلامی (۱۲۴) بیان فتح ماسبذان\nبیان فتح ماسبذان\nماسبذان نیز در سنه شانزدهم فتح شده بعد از واقعه جلولا به سعد خبر رسید که آذین پسر هرمزان\nبا جمعیتی بطرف ری از ماسبذان بیرون گردیده سعد ضرار بن خطاب را با لشکری بمقابله شان\nفرستاد فریقین بدر یکی از ماسبذان ملاقی شده مسلمانان با کمال شتاب قتله کردند ضرار آذین را\nگرفته بقتل رسانید بعد از ان طلب مشرکین برآمده تا رسید بشیروان — ماسبذان را قهر\nو غلبه استیلا نمودند اهالیش بطرف کوه ها گریخته آنها را صلح استدعا اجابت نمودند ضرار\nدر آنجا اقامت ورزید تا وقتیکه سعد بکوفه آمده او را خواست ابن تهریل سدی را عوض\nخود خلیفه ساخته رفت ماسبذان یکی از دربند های کوفه بود.\nبیان فتح قرقیسا در سال شانزدهم\nبعد از انقضای فتح جلولا سعد عمر بن مالک بن عتبه بن نوفل بن عبد مناف را با لشکری\nبجانب بقیت که مردمان اطراف در آنجا جمع شده بر اطراف خود خندق کنده بودند\nفرستاد— عمر بن مالک چون دید که آنها در خندقهای خود پناه گرفته اند خیمه در اعمال خود\nگذاشته حارث بن یزید را خلیفه گردانید که اهل هیت را محاصره نماید و خودش\nبا نصف لشکر رفته غفلتاً قرقیسا را بغلبه تصرف نمود اهالی جزیه را قبول کردند حارث\nنیز مکتوبی به اهل هیت فرستاد آنها نیز دادن جزیه را بر ذمه گرفتند . کوفه چهار\nسرحد داشت (۱) حلوان که برا و قعقاع (۲) ماسبذان که دران ضرار بن\nخطاب (۳) قرقیسا که دران عمر بن مالک (۴) موصل که دران عبد الله بن معتم\nمقرر بود هر گاه بعضی از ایشان بطرف میرفت عوض خود خلیفه مقرر میساخت.\nغزوه فارس از بحرین\nعلاء حضرمی در زمان خلافت حضرت ابابکر رضی الله عنه بر بحرین مقرر گردیده در عهد خلافت\nحضرت عمر رضی الله عنه نیز مقرر بود بجهته غزا نمودن با فارس مردم را جمع نمود امیرالمومنین\nحضرت عمر رضی الله عنه سفر دریا را از جهته خوف غرق شدن مسلمانان نهی نموده بود\nلیکن علاء مخالفت کرده بر آجهاد دعوت نمود بسیاری مردم اجابت نمود لشکر ها\nمتعدد ها تشکیل دادند بر یک جارود بن معلی و سوار بن همام را بر لشکری مقرر\nخلید بن منذر بن ساوی را که او هم بر لشکری امیر بود امیر الامرا ساخت در کشتی ها\nسوار شده بدون اجازه حضرت عمر رضی الله عنه از بحر عبور نموده به اصطخر برآمدند\nاهل فارس در تحت ریاست هربد بمقابله شان شتافته بموضع طاوس مقاتله شدیده\nواقع سوار و جارود شهید گردیدند از مردم فارس عده زیادی بقتل رسید بعد ازان\nماسبذان موضعیست از دربندهای کوفه\nشیروان شهریست بکوه حلوان\nقرقیسا شهریست بر نهر خابور\nهیت شهریست در درب از ذات بغداد\nبحرین عبارت از دجله و فرات\nاصطخر شهریست بوسط یکصد از شهرهای قدیم فارس","chars":2205,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0900/00133.jpg","first_page":1,"last_page":581,"title":"Tārīkh-i futūḥāt-i Islāmīyah تاريخ فتوحات اسلامية","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0900/133","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0900/canvas/133","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0900/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0900_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}