{"book":"adl0807","page":12,"text":"( ٩ )\n\nگرفت قسط مقرر کنند و در باب تقسیم و ریزش حق سرکار و رعیتی فرق ندارد علی السویه تقسیم شود .\n\nصورت ( ٣ ) شخص دیوالی که وجه زیاد دادن دارد جای‌داد او کم باشد و درک نقصان خود را هم بقرار سررشته تجارت گفته نمیتواند ظاهر معلوم میشود که مال مردم را خیال خوردن دارد از این قسم شخص که این قسم کرده باشد بعد از آنکه فیصله کرد حاکم را لازم است که آنچه هستی او باشد بفروش رسانیده بطلب کاران او بقرار تقسیم بدهند و آنچه باقی بماند کیفیت او را نوشته نائب الحکومه و یا حاکم کلان بدهند اینچنین اشخاص در جمله نفری باقی ده نادار دولت جزا می‌یابند .\n\n٢٧ — بالای شخصیکه حق دولت و حق رعیت هر دو طلب باشد هرگاه تاریخ حجت شرعی قبل از تاریخ تحت محاکمه گرفته شدن شخص مدیون باشد در وقت ریزش جای‌داد شخص مدیون بر سرکار و رعیتی علی السویه تقسیم میشود والا تاریخ حجت شرعی بعد از مواخذه حکومتی مدیون باشد حق سرکار پیش از رعیت کاملاً گرفته میشود و هرگاه بقرار قسط ریزش شد هم قسط سرکار مقدم خواهد بود .\n\n٢٨ — در باب افلاس خط نفری دیوالی و نادار معامله تجارت تا شخص مفلس نقصان خود را بحضور قرض‌خواهان و معامله‌داران خود ثابت نکند قاضی برای او افلاس خط شرعی ندهد .\n\n٢٩ — بهی معتبر تجارتی بقرار امضای تجاران است که تجار آنچه مال از خارج یا داخل دولت خواسته یا خریداری کرده رقم و وزن و گزانه و عددی آنرا داخل کتاب خاطه تجارتی خود داشته باشند و مال مذکور که","chars":1227,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0807/00012.jpg","first_page":1,"last_page":15,"title":"Niẓāmnāmah-ʾi maḥkamah-ʾi sharʻīyah dar bāb-i muʻāmalāt-i tijāratī ‏نظامنامۀ محكمۀ شرعيه در باب معاملات تجارتى‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0807/12","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0807/canvas/12","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0807/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0807_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}